निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)
Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary
महर्षि यास्क मुनि द्वारा
पृष्ठ 99, कुल 1282 में से
संदर्भ में पढ़ेंअथ द्वितीय-तृतीय-पादयोः
—————
प्रासङ्गिकाः शब्दाः।
(द्वितीयः पादः)
२-यः खण्डः।
(चित्) (१) आचार्य्यः = (१) आचारं ग्राहयति (२) आचिनोत्यर्थान्
(३) आचिनोति बुद्धिम्।
(२) कुल्माषाः = कुलेषु सीदन्ति ”
३-यः खण्डः।
(नु) (१) वयाः = शाखाः वेतेः-वातायना भवन्ति
(२) शाखाः = खशयाः शक्नोतेर्वा
(चादि) कर्मोपसङ्ग्रहः = यस्यागमात् अर्थ पृथक्त्वमह विज्ञा-
यते नत्वौद्देशिकमिव विग्रहेण पृथक्त्वात्
स कर्मोपसङ्ग्रहः ॥
————
( ३-यः पादः )
१-मः खण्डः।
(क) (नूनम्) (१) न नूनमस्ति- विनश्यति = अगस्त्य इन्द्राय
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
कल्याणके प्रति सब प्राणियोंके उद्यत होने पर, हमें भी जप होम
आदिका अधिकार न रहनेसे अपने कल्याणके अर्थ पतियोंकी सेवा
करना चाहिये, जो कि स्त्रियोंके लिये एकमात्र उपाय है। यदि हम
उसे भी न करें, या उनसे भो छल करें तो हमें नरक ही मिलेगा।
भाव यह है कि स्त्रियोंके लिये पतिसेवासे अन्य और कोई धर्म
नहीं है॥