निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

१०० अ० १ पा० ३ ख० २ ।
हविर्निरूप्य मरुद्भ्यः [विचिकित्सा] सम्प्रदित्सांचकार सइन्द्र
एत्य परिदेवयांचक्रे ।
(२) परिदेवना = मन्युपूर्वको विलापः ।
(३) द्युः = इति अह्नो नामधेयं द्योतते इति सतः,
(द्योतते इति कर्तृकारकम् )
सतः-सदिति यत्र ब्रूयात् तत्रो-
च्चारित एव कारकनियमो
द्रष्टव्यः अन्यत्र यथेष्टं
योज्यम् ।
(४) श्वः = उपशंसनीयः कालः ।
(५) ह्यः = ह्नो हीनः कालः ।
(६) अद्भुतम् = अभूतम्, अभूतमिवान्यस्य, शोणितवर्षादि,
अभूतमिव कादाचित्कत्वात् ।
(७) अभिसञ्चरेण्यम् = अभिसञ्चारि ।
(८) अन्यः = (१) नानेयः—नानात्वेन व्यवस्थितस्य
असत्कुलजस्यापत्यम्, ( २ ) अथवा न
सतामानेयः ।
(९) चितम् = चेततेः ।
(१०) आधीतम् = आध्यातम् अभिप्रेतम् ।
२-यः खण्डः ।
(ख) (नूनम्)॰ (१) वरः = वरयितव्यो भवति ।
[ पदपूरणे ]
(२) जरिता = गरिता इति स्तुत्यर्थस्य ।
(३) मघोनी = मघवती (धनवती) ।
(४) मघम् = धनम् ( मंहतेर्दानकर्मणः )