निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)

हिन्दी निरुक्त ( १३५ ) ८ अ० १ पा० ३ खं०
“ऋषीणां पुत्रो अधिराजएषः” (य०वा०सं०५,४)।
इत्यपि निगमो भवति ॥
यथो एतत् - तेषां पुनः पात्रस्य ‘इन्द्रपानम्’ इति
भवति इति ।
भक्तिमात्रं तद् भवति । यथा ‘वायव्यानि’ इति
सर्वेषां सोमपात्राणाम् ॥
यथो एतत्- सोमपानेनएनं स्तौति इति ।
अस्मिन्नपि एतद्- उपपद्यते-
“सोमं पिब मन्दसानो गणश्रीभिः (ऋ०सं०४,३,
२५, ८) । इत्यपि निगमो भवति ॥
यथो एतत्-
“द्रविणोदाः पिबतु द्राविणोदसः” (ऋ०सं०२,
८,१,४) । इति ।
अस्यैव तद् भवति ॥३ (२) ॥
अर्थः- “अयमेव” यही अग्नि द्रविणोदाः है, यह
शाकपूणि आचार्य मानते हैं। क्यों कि- अग्नि के ही सूक्तों
में ‘द्रविणोदस्’ शब्द युक्त प्रवाद = स्तुतिएं होती हैं।
“देवा अग्निं धारयन् द्रविणोदाम्” अर्थात् देवता-
ओं ने पहिले द्रविणोदा = देवताओं के अर्थ हवीरूप द्रव्यों
के देने वाले अग्नि को धारण किया है। यह भी निगम है।