निरुक्तम् (महर्षि यास्क मुनि - निघण्टु एवं वैदिक शब्द-व्युत्पत्ति सान्वय सटीक भाष्य)
Niruktam of Maharshi Yaska with Nighantu and Hindi Commentary
महर्षि यास्क मुनि द्वारा
पृष्ठ 1198, कुल 1282 में से
संदर्भ में पढ़ेंहिन्दी निरुक्त ( ४३६ ) ११ अ० ३ पा० १० खं०
अनुमन्यस्व अनुमते त्वं सुखं च नः कुर्वन्, अन्नं
च नः अपत्याय घेहि, प्रवर्द्धय च नः आयुः ।
'राका' राते र्दानकर्मणः ।
तस्या एषा भवति ॥९ (३०) ॥
अर्थ:-“अन्विदनुमते०” इस ऋचाका वामदेवऋषि
और देविकाओं में विनियोग है ।
' अनुमते। ' हे अनुमति देवि 'त्वम्' तू 'अनु मन्यासे '
( अनुमन्यस्व ) अनुमति कर- जैसा कि- तुझे चाहिये ।
“शं च नः कृधि” और हमारे लिये सुख कर ।[ सुखं च
नः कुर्वन्]और हमारे लिये सुखकरते हुये “क्रत्वे दक्षायं नो
हिंनु” (अन्नं च नः अपत्याय घेहि) हमारे अपत्य(सन्तान)के
लिये अन्न धारण कर । 'नः' हमारी 'आयूंषि' ( आयुः )
आयु को 'प्र तारिषः' (प्रवर्द्धय)बढा ।
'राका' (२१) दान अर्थ में 'रा'(अदा० प०)धातु से है ।
“तस्या०” उस 'राका' की यह ऋचा है ॥६ [३०]॥
[ खं० १० ]
निरु०- “ राकामहं सुहवां सुष्टुती हुवे शृणोतु
नः सुभगा बोधतुत्मना । सीव्यत्वपः सूच्याच्छि-
द्यमानया ददातु वीरं शतदायमुक्थ्यम् ॥ ” (ऋ०
सं० २, ३, १०, ४ )
राकाम् अहं सुह्वानां सुष्टुत्या आह्वये,शृणोतु