सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
नाट्यशास्त्र: भाग २ (भरत मुनि - प्रदीप हिन्दी व्याख्या सहित: संगीत, वाद्य, ताल एवं रस-विधान)

नाट्यशास्त्र: भाग २ (भरत मुनि - प्रदीप हिन्दी व्याख्या सहित: संगीत, वाद्य, ताल एवं रस-विधान)

Natyashastra Part 2 of Bharata Muni with Pradipa Commentary

महर्षि भरत मुनि (टीकाकार: पं. बाबूलाल शुक्ल शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished668 पृष्ठ

पृष्ठ 584, कुल 668 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 584

धात्री अय्य, किं चिंतीअदि । [ आर्य, किं चिन्त्यते ? ]
अवि—भवति, शास्त्रं चिन्त्यते ।
धात्री—किं णाम एदं रमणीअं सत्यं चिन्तीअदि । [ किं नामैतत् रमणीयं
शास्त्रं चिन्त्यते । ]
अवि—भवति, योगशास्त्रं चिन्त्यते ।
धात्री—( सस्मितम् ) पडिग्गहिदं मंगलवअणं । ओअ-सत्थं एव भोदु ।
[ प्रतिगृहीतं मङ्गलवचनम् । योगशास्त्रमेव भवतु ]
अवि—को नु खलु वाक्यार्थः । अन्यदप्यभिलाषवशादन्यथा सङ्कल्पयामि ।
इत्यादि ।
[ आर्य, क्या विचार कर रहे हो ? ]
अवि—भवति, मैं शास्त्र की चिन्ता कर रहा हूँ ।
धात्री—यह सुन्दर शास्त्र किस नाम का है।
अवि—भवति, ( इस ) योगशास्त्र की चिन्ता की जा रही है ।
धात्री—मैंने मंगलवचन स्वीकार किया । यह योग का शास्त्र हो जाए ।
अवि—तब वाक्यार्थ क्या रहेगा । और भी अभिलाष के कारण सोचता हूँ
जो अन्यथा संकल्प करना है । इत्यादि ]
अन्य आचार्य जन लेश को लेख पढ़ कर इङ्गितज्ञान को समझ लेना इसका
लक्षण करते हैं ।
३८. क्षोम :—जैसे रत्नावली के तृतीय अंक में सागरिका समझ कर
वासवदत्ता का उपलालन करनेवाले उदयन को वासवदत्ता द्वारा अपने घूंघट
को हटा कर लज्जित कर देने के बाद राजा का यह कथन—
राजा—( अञ्जलिं बद्ध्वा ) प्रिये वासवदत्ते, प्रसीद प्रसीद ।
वास—(अश्रु निपातयन्ती) मा एव्वं भण । अण्णगदाई एदाइ अक्खराणि-
[ मैवं भण । अन्यगतान्येतान्यक्षराणि । ]
विदू—भोदि, महाणुभाआ खु तुमं । खमीअदु दाव एक्को अवराहो
पिअवअस्सस्स । [ भवति, महानुभावा खलु त्वम् । तत् क्षम्यताम् तावदेकोऽ-
पराधो प्रियवयस्यस्य । ]
वास—णं पढमसंगमे विग्धं करंतीए मए जेव्व एदस्स अवरद्धं ण अज्ज-
पुत्तस्स । [ ननु प्रथमसङ्गम एव विघ्नं कुर्वन्त्या मयैवैतस्यापराद्धं नार्यपुत्रस्य ]
[ राजा प्रिये, वासवदत्ते, तुम प्रसन्न हो जाओ ।
वास—(आंसु गिरा कर ) आप ऐसा क्यों कहते हैं । ये अक्षर तो दूसरों
के लिये हैं ।