मूलमध्यमककारिका (आचार्य नागार्जुन - चन्द्रकीर्ति प्रणीत प्रसन्नपदा व्याख्या सहित)

Here is the line-by-line transcription of the Sanskrit text from the provided image:

Left Page

प्रतिपादितम्, तदा तस्मिन्नात्मनि उपादातरि असति, कुतो दर्शनादीनामुपादानभूतानामस्तित्व-
मित्यह —
दर्शनश्रवणादीनि वेदनादीनि चाप्यथ ।
न विद्यते चेद्यस्य स न विद्यन्त इमान्यपि ॥ ११ ॥
यस्य दर्शनादीनि परिकल्प्यन्ते स यदा नास्तीत्युक्तम्, ननु तदैव दर्शनादिकमपि
नास्तीति स्पष्टमदर्शितं भवति । ततश्च दर्शनाद्यभावान्नास्त्येवात्मेति ॥ ११ ॥
अत्राह — किं खलु भवतो निश्चितमेतन्नास्त्येवात्मेति ? केन एतैदुक्तम् ? ननु च
अनन्तरमेवोक्तं दर्शनाद्यभावादात्मापि नास्तीति । उक्तमेतदेस्माभिः । न तु अस्यार्थो
भवता सम्यग्निश्चितः । यतो भावरूप आत्मेति परिकल्पितः, सँ स्वभावतो न विद्यते,
तस्य च मया स्वभावाभिनिवेशानिवर्तकमेव वचनमुक्तमसद्दर्पर्यास्प्रतिपक्षेण, न तु अस्य अभावः
परिकल्पितः । द्वयं ह्येतत् परित्याज्यं यश्च भावेष्वभिनिवेशः, यश्च अभावेषु अभिनिवेश इति ।
यथोक्तमार्यदेवेन —
यस्तवात्मा ममानात्मा तेनात्मानियमन्न सः ।
नन्वनिordinaryत्येषु भावेषु कल्पना नाम जायते ॥
[ चतुःशतक—१०.३ ]
इति ॥ ११ ॥
एतदेव प्रतिपादयन्नाह —
प्राक् च यो दर्शनादिभ्यः सांप्रतं चोर्ध्वमेव च ।
न विद्यतेऽस्ति नास्तीति निवृत्तास्तत्र कल्पनाः ॥ १२ ॥
प्राक् तावद्दर्शनादिभ्य आत्मा नास्ति, तत्र हि तस्यास्तित्वाभावात् । दर्शनादिसहभूतोऽपि
नास्ति, पृथक्पृथगासिद्धयोः सहभावादर्शनात् शशशृङ्गयोरिव । आत्मोपादानयोश्च परस्परनिरपेक्षयोः
पृथक्पृथगासिद्धत्वात् सांप्रतमपि नास्ति । ऊर्ध्वमपि । यदि हि पूर्वं दर्शनादीनि स्युः, उत्तरकाल-
मात्मा स्यात्, तदानीमूर्ध्वं संभवेत् । न चैवम् , अकर्तृकस्य कर्मणोऽसिद्धत्वात् । यश्चैवमात्मा
दर्शनादिभ्यः प्राक् पश्चाद् युगपच्च परीक्ष्यमाणो नास्ति, तस्य इदानीमनुपलब्धस्वभावस्य
अस्तित्वं नास्तित्वं वा कः परिकल्पयेत्प्राज्ञः ? तस्मात्कर्मकारकवदेव उपादानोपादात्रोः परस्परापेक्षा
सिद्धिर्न स्वाभाविकीयति स्थितम् ॥
अत एवोक्तं भगवता आर्यसमाधिराजभट्टारके —
तहि कालि सो दशबलो अनघो
जिनु भाषते इमु समाधिवरम् ।
सुपिनोपमा भवगती सकला
न हि कश्चि जायति न चो म्रियते ॥

---

Footnote:
१. Mss. एतद्युक्तम् for एतदुक्तम्.

---

Right Page

न च सखु लभ्यति न जीवु नरो
इमि धर्म फेनकद्लीसदृशाः ।
मायोपमा गगनविद्युसमा
दकचन्द्रसंनिभ मरीचिसमाः ॥
न च अंस्मि लोकि मृतु कश्चि नरो
परलोक संक्रमति गच्छति वा ।
न च कर्म नश्यति कदाचि कृतं
फलु देति कृष्णशुभ संसरतो ॥
न च शाश्वतं न च उच्छेद पुनौ
न च कर्मसंचयु न चापि स्थितिः ।
न च सोऽपि कृत्व पुनरास्पृशति
न च अन्यु कृत्व पुन वेदयते ॥
न च संक्रमो न च पुनागमनं
न च सर्वमस्ति न च नास्ति पुनः ।
न च दृष्टिस्यानगतिशुद्धिरिह
न च सत्त्वचारसुप्रशान्तगति ॥
अनुत्पाद शान्त अनिमित्तपदं
सुगतान गोचर जिनान गुणा ।
बल धारणी दशबलान बलं
बुद्धानियं वृषभिता परमा ॥
[ समाधिराजसूत्र—२९.१३-१८ ]
इत्याचार्यचन्द्रकीर्तिपादोपरचितायां प्रसन्नपदायां मध्यमकवृत्तौ
पूर्वपरीक्षा नाम नवमं प्रकरणम् ॥