मानसार शिल्पशास्त्र (प्रसन्ना कुमार आचार्य - प्राचीन भारतीय स्थापत्य, नगर-नियोजन व मूर्ति-शिल्प महाकोश)
Manasara on Architecture and Sculpture by P.K. Acharya
मानसार ऋषि (अनुवादक: डॉ. प्रसन्ना कुमार आचार्य) द्वारा
पृष्ठ 133, कुल 856 में से
संदर्भ में पढ़ेंतदूर्ध्वं वाजनं चांशमायामं वा त्रिभागिकम् ।
एकांशं मध्यभद्रं तु मध्ये युक्त्या प्रकोष्ठकम् ॥ ५५ ॥
ग्रीवभूषणतुङ्गे च विभजेत्तु षडंशकम् ।
द्विभागं चोत्तरोत्सेधं तदधं वाजनं भवेत् ॥ ५६ ॥ 112
द्विभागं [च] गलभि(लो)त्सेधं वाजनं चैकभागिकम् ।
मध्यकोष्ठोत्तरं तस्यात्क्षुद्रपादैः स(सु)भूषितम्(तैः) ॥ ५७ ॥
पञ्जरे प्रतिकायामे चाष्टभाग(गे) विभाजिते ।
सप्तांशे वेदिकायामे पद्मवाजनकान्त(कमंश)कम् ॥ ५८ ॥ 116
वेदितारं चतुर्भागं त्रिभागं ग्रीवविस्तृतम् ।
वेदितारसमं नासी(सि) शालायां प्रकल्पयेत् ॥ ५६ ॥
तदायामे त्रिभागैकं मध्यनासी(सि) विशालकम् ।
विशालार्धं त्रिपादं वा मध्यनास्योदयं भवेत् ॥ ६० ॥ 120
पार्श्वयोर्बहुनास्योश्व शिखरस्य समोन्नतम् ।
तच्छिखरं चोत्तरान्तं स्यात्क(किम्)बरीवक्रसंयुतम् ॥ ६१ ॥
नासिकापत्रसंयुक्तं मध्य(ध्ये) क्षुद्रं च निम्नकम् ।
शिरस्यो(स्यू)र्ध्वं पट्टिकानां च मध्यनासी(सि) शिखान्तकम् ॥ ६२ ॥ 124
शिरोलम्बोत्तरान्तं वा वलभा(भी)वति(ती)मेव वा ।
शिखरस्योध्वं पट्टोध्वमुत्तरोच्चं समं भवेत् ॥ ६३ ॥
तदूर्ध्वं वाजनं पद्मं निम्नं कुम्भं सदण्डकम् ।
पद्म(द्मं) वाजन(नं) पद्मं च तदग्रे कुड्म्लान्वितम् ॥ ६४ ॥ 128
एतत्स्तूपिद्वयं प्रोक्तं भागं युक्त्या प्रयोजयेत् ।
तच्छिखरे(रः) समलङ्कृत्य पत्रवल्ल्यादिशोभितम् ॥ ६५ ॥
एतत्पञ्जरशालां च पद्मानेकं शिखात्रयम् ।
सर्वालङ्कारसंयुक्तं कुर्याद्वै तच्चकोश(कः स) तु ॥ ६६ ॥ 132
अथवा तोरणं कृत्वा स्तम्भस्योपरि वाजनम् ।
मूले(ल)पादविशाले तु चैकदण्डं तथोन्नतम् ॥ ६७ ॥
पूर्ववद्भागमानेन चोत्तरादिक्रियान्वितम् ।
तदूर्ध्व तोरणास्यान्ते मकरा(र)पत्रसंयुतम् ॥ ६८ ॥ 136