मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

चतुर्थोऽङ्कः । ८१

विदूषकः—(उत्स्वप्नायते ।) ^१भोदि मालविए ।
निपुणिका—^२सुदं भट्ठिणीए कस्स एसो अत्तणिओअसंपा-
दणे विस्ससणिज्जो हदासो । सबाकलं इदो एव सोत्थिवाअणमो-
दएहिं कुच्छिं पूरिअ संपदं मालविअं सिविणावेदि ।
विदूषकः—^३इरावदिं अदिक्कमन्ती होहि ।
निपुणिका—^४एदं अच्चाहिदं । इमं भुअङ्गभीरुअं बह्म-
बन्धुं इमिणा भुअङ्गकुडिलेण दण्डकट्ठेण खम्भन्तरिदा भाआइस्सं ।
इरावती—^५अरुहदि एव किदग्घो उवद्दवस्स ।
(निपुणिका विदूषकस्योपरि दण्डकाष्ठं पातयति ।)
विदूषकः—(सहसा प्रबुध्य ।) ^६अविहा अविहा । भो वअस्स,
सप्पो मे उवरि पडिदो ।
राजा—(सहासोपसृत्य ।) सखे, न भेतव्यं न भेतव्यम् ।

---

१. भवति मालविके ।
२. श्रुतं भट्टिन्या । कस्यैष आत्मनियोगसंपादने विश्वसनीयो हताशः ।
सर्वकालमित एव स्वस्तिवाचनमोदकैः कुक्षिं पूरयित्वा सांप्रतं मालविकां
स्वप्नायते ।
३. इरावतीमतिक्रामन्ती भव ।
४. एतदत्याहितम् । इमं भुजंगभीरुं ब्रह्मबन्धुमनेन भुजंगकुटिलेन
दण्डकाष्ठेन स्तम्भान्तरिता भीषयिष्यामि ।
५. अर्हत्येव कृतघ्न उपद्रवस्य ।
६. अविधा अविधा । भो वयस्य, सर्पो म उपरि पतितः ।

---

संपादने विश्वसनीयो हताशः । सर्वकालमित एव स्वस्तिवाचनमोदकैः कुक्षिं
पूरयित्वा सांप्रतं मालविकां स्वप्नायते । अत्र दोषोद्घाटनादपवादो नाम संध्यङ्गमुक्तं
भवति । तत्रैव रोषभाषणात्संफेटो नाम संध्यङ्गमुक्तं भवति ॥ इरावतीमतिक्रामन्ती
भव ॥ एतदत्याहितम् । इमं भुजंगभीरुं ब्रह्मबन्धुमनेन भुजंगकुटिलेन दण्डकाष्ठेन
स्तम्भान्तरिता भीषयिष्यामि । अर्हत्येव कृतघ्न उपद्रवस्य । 'उवद्दवस्स' इत्यत्र क्वचित्,
'असादेः' इति प्राकृते कर्मणि षष्ठी ॥ अविधाअविधा । भो वयस्य, सर्पो म उपरि पतित