कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( २२५ )
of ‘mixed with.’ विवक्षुः—( वच्+सन्+उः) वक्तुं
इच्छुः विवक्षुः desirous of speaking Noun from the
Desiderative of √वच्, See notes on विवक्षन् in verse
81. बटुः—a boy, Brahmachárin. निवार्यताम्—( नि+
√वृ+य×लोट्) निषिध्यताम् should be checked or
warded off Passive Imperative third pers. singular.
महतः—about the great Accusative plu of महत्
अपभाषते—निन्दां करोति abuses ; talks ill. पापभाक्—
(पाप+√भज्+ण्विः) पापं भजते (सेवते) इति पापभाक्
a sinner For the sense Cf. ‘गुरोर्यत्र परीवादो निन्दा
वापि प्रवर्तते । कर्णौ तत्र पिधातव्यौ गन्तव्यं वा ततोऽन्यत ॥’
मनुस्मृति । The fact that Párvati was not prepared
to listen to the ill-talk about Shiva, shows that she
was sincerely devoted to him 83
CHANGE OF VOICE —(हे) आलि ! स्फुरितोत्तराधरं
पुनः किं अपि विवक्षुं इमं बटुं (त्वं) निवारय, येन महान्तः
अपभाष्यन्ते न केवलं तेन (अपि तु) येन तस्मात् श्रूयते तेन अपि
पापभाजा (भूयते) ॥ ८३ ॥
HINDI TRANSLATION :—हे सखि, जिसके ओठ फड़फड़ा
रहे हैं ऐसे कुछ और बोलने की इच्छा वाले इस बालक को दूर
कर दो (या रोक दो) केवल वही नहीं जो बड़ों की निन्दा
करता है अपि तु वह भी जो उससे सुनता है पाप का भागी
होता है ॥ ८३ ॥
ENGLISH TRANSLATION —O friend, check this boy
whose upper and lower lips are quivering (and so)