कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( २२० )
क्विप्) आत्मना (स्वयमेव) भवतीति आत्मभू (ब्रह्मा), तेन
आत्मभुवा of the self existent i.e. of Brahman 'ब्रह्मा
आत्मभूः सुरज्येष्ठः परमेष्ठी पितामहः' इत्यमरः। कारण—the
cause of birth, the creator Cf. 'यो वै ब्रह्माणं विदधाति
पूर्वम्' said of the Lord of universe आमनन्ति—प्रति-
पादयन्ति describe; celebrate, consider √म्ना to
praise; to learn, is changed to मन in the सार्वधातुक
लकारs by 'पाघ्राध्मास्थानाम्नादाण्दृश्यर्त्तिर्त्तिशदसदां पिबजिघ्र-
धमतिष्ठमनयच्छपश्यर्च्छधौशीयसीदाः' । पा० ७।३।७८ ।
which replaces √पा etc. by पिब etc. respectively.
लक्ष्यप्रभवः—प्रभवति अस्मात् इति प्रभव (उत्पत्तिस्थानम्),
लक्ष्य (ज्ञेयः) प्रभव यस्य सः लक्ष्यप्रभवः whose origin is
known or visible.
The ascetic had said अलक्ष्यजन्मता about Shiva in
bad sense, but Pārvatī has wisely interpreted it in
a good sense and has thus given a suitable reply to
him 81
CHANGE OF VOICE:—च्युतात्मा दोषं विवक्षन् अपि त्वं
ईशं प्रति एकं साधु भाषितवान्, यः आत्मभुवः अपि कारणं
आम्नायते तेन कथं लक्ष्यप्रभवेण भविष्यते ? ॥ ८१ ॥
HINDI TRANSLATION —नीच आत्मा वाले, दोषों को
कहने की इच्छा करते हुए भी तूने महेश के बारे में एक अच्छी
बात कह दी; जिसे (विद्वान् लोग) ब्रह्मा का भी कारण बताते हैं
उसकी उत्पत्ति किस प्रकार जानी जा सकती है ? ॥ ८१ ॥
ENGLISH TRANSLATION —Thou, of depraved soul,
although wishing to speak the faults (of Shiva) hast