कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Kumarasambhavam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. सीताराम चतुर्वेदी द्वारा
पृष्ठ 175, कुल 268 में से
संदर्भ में पढ़ें( १५८ )
अपने हाथ से चित्रित महादेव को, एकान्त में, उलाहना
देती थी ॥ ५४ ॥
ENGLISH TRANSLATON :—" When, thou art declared
to be all-pervading by the wise ; how, dost thou know
not this person in love with you ?" thus was the
moon-crested ( Shiva ), drawn with her own hand,
upbraided in private by this foclish girl. 58.
PURPORT IN SANSKRIT :—निजमनोविनोदार्थं पार्वती
स्वप्रियस्य शिवस्य चित्रमुल्लिख्य तेन सह नानाप्रकारेण वार्त्ता-
लापं विदधत्यकथयत्—यत् ' हे शिव ! विद्वांसो जनास्त्वां
सर्वव्यापकं कथयन्ति, तर्हि त्वं मम हृदये विद्यमानोऽपि स्वविषयकं
मेऽनुरागं कथं न जानासि ? ' ॥ ५८ ॥
यदा च तस्याधिगमे जगत्पते-
रपश्यदन्यं न विधिं विचिन्वती ।
तदा सहास्माभिरनुज्ञया गुरो-
रियं प्रपन्ना तपसे तपोवनम् ॥ ५९ ॥
यदेति । जगत्पतेः तस्य ईश्वरस्य अधिगमे प्राप्तौ अन्यं विधिं
उपायं विचिन्वती मृगयमाणा यदा न अपश्यत् तदा इयं पार्वती
गुरोः पितुः अनुज्ञया अस्माभिः सह तपसे तपश्चरितुं तपोवनं
प्रपन्ना प्राप्ता च ॥ ५६ ॥
PROSE ORDER :—( अथ ) च जगत्पतेः तस्य अधिगमे
विचिन्वती यदा अन्यं विधिं न अपश्यत्, तदा गुरोः अनुज्ञया
अस्माभिः सह तपसे तपोवनं प्रपन्ना ॥ ५६ ॥
NOTES :—जगत्पतेः—जगतां ( संसारस्य ) पतिः जगत्पतिः,
तस्य जगत्पतेः of the Lord of the worlds. Compound