कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १५७ )
स्वहस्तोल्लिखितः । उल्लिखितः—( उत् + √लिख् + क्तः )
चित्रितः painted or drawn. स्वेन हस्तेन उल्लिखितः स्वहस्तो-
ल्लिखित drawn with her own hand चन्द्रशेखरः—चन्द्रः
शेखरो यस्य or चन्द्रः शेखरे यस्य सः moon-crested i e,
Shiva It is well-known that Shiva bears the crescent
moon on his forehead. रहसि—एकान्ते in private उपा-
लभ्यत—( उप + √लभ् + य + लङ्) अधिचिप्त्यते स्म was
upbraided ; scolded √लभ् when preceded by उप +
आ means ‘ to reproach , to censure.’
“Drawing the beloved's picture is one of the
four ways by which lovers in separation beguile
longing ” The other three ways are स्वप्नदर्शन, सादृश्य-
दर्शन and तदङ्गस्पृष्टस्पर्श । Cf “वियोगावस्थासु प्रियजनस-
दृष्टानुभवनं, ततश्चित्रं कर्म स्वपनसमये दर्शनमपि । तदङ्गस्पृष्टा-
नामुपगतवतां स्पर्शनमपि, प्रतीकार. कामव्यथितमनसां कोऽपि
कथितः ।’ Of the ten states of lovers caused by love-
affliction this verse refers to हीत्यागः ( abandonment
of modesty ). 58.
CHANGE OF VOICE :—यदा त्वां बुधाः सर्वगतं ब्रुवन्ति
( ततः ) भावस्थः अयं जनः ( त्वया ) कथं न वेद्यते ? इति
मुग्धा ( सा ) स्वहस्तोल्लिखितं चन्द्रशेखरं रहसि उपाल-
भत ॥ ५८ ॥
HINDI TRANSLATION :—‘जब कि ज्ञानी लोग तुम्हें
सर्वव्यापक बताते हैं तो अपने प्रेमी इस व्यक्ति को तुम क्यों
नहीं जानते ?' इस प्रकार वह ( प्रेम में ) भोली ( पार्वती )
कु० सं०—१२