कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १३६ )
जानो ) जिस लिये इसने ( अपने ) शरीर को ( उसी प्रकार )
तप करने का साधन बनाया है जिस प्रकार कमल धूप दूर करने
के लिये बनाया जाता है ॥ ५२ ॥
ENGLISH TRANSLATION —Her friend said to the
ascetic—‘ O sage, if such be thy curiosity, thou mayst
know then, for whom this lady has made her body a
means of practising penance, as one makes a lotus ( a
means of ) warding off the sun 52
PURPORT IN SANSKRIT :—ब्राह्मणजिज्ञासां दृष्ट्वा तस्या
वयस्या ब्राह्मणं प्रत्युवाच—' हे महाशय, यदि ते महती जिज्ञासा
तर्हि मया कथ्यमानं तत्प्रयोजनं शृणु यदर्थे अनया स्वशरीरं तथैव
शीतातपादिसहने नियुक्तं यथा कश्चित्पुरुषस्तापदूरीकरणाय कमल-
दलमेकं प्रयुङ्क्ते ॥ ५२ ॥
इयं महेन्द्रप्रभृतीन्निधिश्रिय-
श्चतुर्दिगीशानवमत्य मानिनी ।
अरूपहार्यं मदनस्य निग्रहात्
पिनाकपाणिं पतिमाप्तुमिच्छति ॥ ५३ ॥
‘दृङ्मनःसङ्गसंकल्पा जागरः कृशताऽरतिः । ह्रीत्यागोन्माद-
मूर्छान्ता इत्यनङ्गदशा दश ।’ इति । तत्रास्याः काश्चिद्दशाः क्रम-
मनादृत्यैव योजयति—इयमित्यादिभिः षड्भिःश्लोकै —
इयमिति । मानिनी इन्द्राणीप्रभृतीरतिशय्य वर्तितव्यमित्य-
भिमानवती इयं पार्वती अधिश्रियः अधिकैश्वर्यान् महेन्द्रप्रभृतीन्
इन्द्रादींश्चतसृणां दिशामीशान् चतुर्दिगीशान् इन्द्रवरुणयम-
कुबेरान् । ‘तद्धितार्थ’—इत्यादिनोत्तरपदसमासः । अवमत्य