कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( ११२ )
सकता है, (परन्तु) हे सुन्दर कटि वाली, विचार करने वाले
मन से तुम्हारे बारे में वह भी (सम्भव) नहीं दीखता ॥ ४२ ॥
ENGLISH TRANSLATION —Such a course of action
is possible in case of high minded ladies on account
of any wrong (done to them), but, O one of slender
waist, no such wrong is known in thy case by the
mind directed through the channel of thought. 42
PURPORT IN SANSKRIT.—लोके कदाचिद् भर्त्रादिभि-
सम्बन्धिभिस्तिरस्कृताः मानिन्यो नायस्तपोऽर्जन स्वीकुर्वन्ति,
परं हे सुमध्यमे, त्वामन्तरेण तु एतदपि तपस्यायाः कारणं न
ज्ञायते ॥ ४२ ॥
अलभ्यशोकाभिभवेयमाकृति—
र्विमानना सुभ्रु कुतः पितुर्गृहे ।
पराभिमर्शो न तवास्ति कः करं
प्रसारयेत् पन्नगरत्नसूचये ॥ ४३ ॥
अनिष्टाभावमेव प्रपञ्चयति । अलभ्येति । हे सुभ्रु । इयं त्वदीया
आकृतिः मूर्त्तिः अलभ्यशोकाभिभवा अलभ्यो लब्धुमनर्हः शोकेन
भर्त्राद्यवमानजेन दुःखैनाभिभवस्तिरस्कारो यस्या सा तथोक्ता ।
दृश्यत इति शेष । असंभावितश्चायमर्थ इत्याह पितुर्गृहे विमानना
अवमानः कुतः । न संभाव्यत एवेत्यर्थः । न चाप्यन्यस्माद्वा-
बीत्याह पराभिमर्शः परधर्षणं तु तव नास्ति । पन्नगरत्नसूचये
फणिशिरोमणिशलाकां ग्रहीतुमित्यर्थः । ‘ क्रियार्थोपपदस्य च
कर्मणि स्थानिनः ’ इति चतुर्थी । करं हस्तं कः प्रसारयेत् ।
सुभ्र इत्यत्र भ्रूशब्दस्योवङ्स्थानीयत्वात् ‘नेयङुवङ्स्थानावस्त्री'