कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

कृषिपराशरः ४१
वपने रोपणे चैव वारयुग्मं विवर्जयेत् ।
मूषिकाणां भयं भौमे मन्दे शलभकीटयोः ॥१७२॥
न वापयेत्तिथौ रिक्ते क्षीणे सोमे विशेषतः ।
एवं सम्यक् प्रयुञ्जानः शस्यवृद्धिमवाप्नुयात् ॥१७३॥
5 ज्येष्ठान्ते त्रिदिनं सार्द्धमाषाढादौ तथैव च ।
वपनं सर्वशस्यानां फलार्थी कृषकस्त्यजेत् ॥१७४॥
वृषान्ते मिथुनादौ च त्रीण्यहानि रजस्वला ।
बीजं न वापयेत्तत्र जनः पापाद् विनश्यति ॥१७५॥
तथा च—
10 मृगशिरसि निवृत्ते रौद्रपादेऽम्बुवाची
भवति ऋतुमती क्ष्मा वर्जयेत्त्रीण्यहानि ।
यदि वपति कृषाणः क्षेत्रमासाद्य बीजं
न भवति फलभागी दारुणश्चात्र कालः ॥१७६॥
2 A शनौ (B नन्दे) for मन्दे. D नानारोग for मूषिकाणां.
3 A कारयेत् for वापयेत्. D चन्द्रे for सोमे.
4 A शस्यं (?) for सम्यक्.
5 A, C द्वि for त्रि. D omits the the line.
Note : Bet. 4 and 5, B reads तथा च.
6 Omitted by D. In place of this line, C reads—बीजस्य रोपणं
कार्यमन्यत्न लभ्यते जलम् ।
7 Omitted by C, D
Note :, Bet. 6 and 7, B reads तथा च वराहः.
8 A reads the line thus—बीजवापो न कर्तव्यो जातं वीजं विनश्यति । Both
C and D omit the line.
9 To this D adds गर्गः.
11 B भास्करे for वर्जयेत्. D ऋतुमती खलु पृथ्वी.
13 A शस्यचाण्डालपाकः ( D सस्य चाण्डालतुल्यं ) for दारुण...कालः
B लाभो for भागी. C चैव for चात्र.