कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

कृषिपराशरः ४१
घृतं तैलं च तकं च प्रदीपं लवणं तथा ।
बीजोपरि भ्रमेणापि कृषको नैव कारयेत् ॥१६३॥
तथा च गार्ग्यः—
दीपाग्निधूमसंसृष्टं वृष्ट्या चोपहतं च यत् ।
5 वर्जनीयं सदा बीजं यद्गर्तेषु विधापितम् ॥१६४॥
प्रोथितं मिश्रितं बीजं भ्रान्त्या न निर्वपेत् क्वचित् ।
विधान्यं गुडकोन्मिश्रं तद्बीजं बन्ध्यतां व्रजेत् ॥१६५॥
कृपाणसारकेदारवृषनीरदसंश्रयाः ।
सर्वे ते बन्ध्यतां यान्ति बीजे बन्ध्यत्वमागते ॥१६६॥
1 Omitted by A. C transposes तैलंच and तकं च.
2 Omitted by A. C स्थापयेत् for कारयेत्.
4 A तु for च. B धृपृ for धूम, संसृष्टं for संस्पृष्टं. C धूमाग्निदीप for
दीपाग्निधूम. D आम्रभ्योच्छिष्टनिन्दितं (?) for वृष्ट्या...यत्.
5 A तदा for सदा, मतस्यबन्धनसंयुतं ( C यद्यदण्डनिपातितं ) for यद्...
विधापितं. D बन्ध्योदक्या निरीक्षितं for यद्...विधापितम्.
4-5 Appear to have been taken by Raghunandana, in Jyotistattva
(Smṛti-tattva, I, p.p. 690-691), from the Kṛtya cintāmaṇi,
with दीपाग्निना च for दीपा...धूम, तथा for सदा, यथा स्यात् कीटसमन्वितम्
(an obvious metrical irregularity) for यद्...विधापितम्.
6 A चापि for बीजं, कदापि च न कारयेत् for भ्रान्त्या...क्वचित्.
B बीजसंमिश्रं for मिश्रितं बीजं. C, D नो for न. D प्रोषितं (?) for
प्रोथितं, मिश्रबीजं तु for मिश्रितं बीजं, निवेशेत् for निर्वपेत्.
7 B निधानं गुण्डसंमिश्रं for विधान्यं गुडकोन्मिश्रं. D पुटकान्यस्तं for
गुडकोन्मिश्रं,
8 A, D वृष्टिः for वृष. B लांगलकादयः for नीरदसंश्रयाः. C ईशान for
कृपाण. D कृपाणः सारकेदारो for कृपाण...केदार, सन्ततिः for संश्रयाः.
9 A सर्वे च for सर्वे ते, याति for यान्ति. D यदि बीजं विनिन्दितं for
बीजे...मागते.