कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

४० कृषिपराशरः

बीजस्य पुटिकां कृत्वा विधान्यं तत्र शोषयेत्।
बीजं विधान्यसंमिश्रं फलहानिकरं परम् ॥१५८॥
एकरूपं तु यद्वीजं फलं फलति निर्भरम्।
एकरूपं प्रयत्नेन तस्माद्बीजं समाचरेत् ॥१५९॥
सुदृढं पुटकं कृत्वा तृणं छिन्द्यात् विनिर्गतम् । 5
अच्छिन्नतृणके ह्यस्मिन् कृषिः स्यात् तृणपूरिता ॥१६०॥
न वल्मीके न गोस्थाने न प्रसूतानिकेतने ।
न च बन्ध्यावति गेहे बीजस्थापनमाचरेत् ॥१६१॥
नोच्छिष्टं स्पर्शयेद्बीजं न च नारीं रजस्वलाम् ।
न बन्ध्या गर्भिणी चैव न च सद्यःप्रसूतिका ॥१६२॥ 10

---

1 B निधानं for विधान्यं. C पुटकान् for पुटिकां, बद्धा for कृत्वा, शोष
( ध ? ) येत्.
D बीजसंपुटिकां for बीजस्य पुटिकां.
2 A संश्लिष्ट' ( D संसर्गं ) for संमिश्र', मतं for परम्. B निधाय for विधान्य.
3 C वर्णं for रूपं, असारो (?) पि फलप्रदम् ( D निःसारोऽपि फलप्रदम् )
for फलं...निर्भरम्.
4 A तथा for तस्मात्. B समाहरेत् for समाचरेत्. C वर्णं for रूपं.
D तु यत्नेन for प्रयत्नेन.
5 A तृणाच्छेदं विनिर्दिशेत् ( C तृणं छित्त्वा विनिर्मि(?)तं ) for तृणं...निर्गतम्.
B, C बद्ध्वा for कृत्वा.
6 A बीजे for ह्यस्मिन्. C अविच्छिन्ने तृणे तत्र for अच्छिन्न...ह्यस्मिन्,
पीडिता for पूरिता. D अविच्छिन्नं यदा यत्न for अच्छिन्न...ह्यस्मिन्.
7 A omits it. D बोद्गर्ते लांगले सूतिकागृहे for गो...निकेतने.
8 Omitted by A, B, C •वती for •वति. D दुष्टान्विते for बन्ध्यावति.
9 A, B नोच्छिष्टः ( B नोच्छिष्टं ) संस्पृशेद्बीजं न च नारी रजस्वला.
D reads नोच्छिष्टस्पर्शनं बीजं नारी वापि रजस्वला.
10 B, A गुर्विणी for गर्भिणी, तथा for न च.