कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

कृषिपराशरः १३
मृत् सुवर्णसमा माघे कुम्मे रजतसन्निभा ।
चैत्रे ताम्रसमा प्रोक्ता धान्यतुल्या तु माधवे ॥१५४॥
ज्यैष्ठे तु मृत्समा ज्ञेया आषाढे कर्दमन्विता ।
निष्फला कर्कटे चैव हलैरुत्पाटिता तु या ॥१५५॥
५ तथा च पराशरः—
हेमन्ते कृष्यते हेम वसन्ते ताम्ररूप्यकम् ।
धान्यं निदाघकाले तु दारिद्र्यं तु घनागमे ॥१५६॥
अथ बीजस्थापनविधिः—
माघे वा फाल्गुने मासि सर्वबीजानि संहरेत् ।
१० शोषयेदातपे सम्यक् नैवाधो विनिधापयेत् ॥१५७॥
1 A फाल्गुने रजतोपमा for कुम्मे...सन्निभा.
2 B ख्याता for प्रोक्ता, च for तु. D धातु for धान्य, राघवे (?) for माधवे.
3 B मृदेव विज्ञेया for तु...ज्ञेया, कर्दमाद्रूया for कर्दमन्विता.
C प्रोक्ता for ज्ञेया. D मृत्तिका तुल्या चाषाढे for मृत्...आषाढे.
4 C •पाटितो ( ता ? ) मही for उत्पाटिता तु या. D हलेनोत्पाटिता तथा
for हलै...या.
5 C omits the entire line, and D omits तथा च.
6 A रूप्यके ( B रौप्यकं ) for रूप्यकम्. D reads the line thus—हेमन्ते
तु कृषिर्हेम वसन्ते ताम्रमुच्यते.
7 A च for तु. C हिमागमे for घनागमे. D धन्या for धान्यं, जलदागमे
for तु घनागमे.
8 A omits स्थापन. C बोजस्थापनं for बीज...विधिः. D reads
बीजस्थापनं for this line.
9 A, D च for वा, वापि ( also B ) for मासि, संग्रहेत् for संहरेत्.
B •बीजस्य संग्रहः for •बीजानि संहरेत्.
10 B नीहारे for नैवाधो, C अर्पयेत् for आतपे, विनिबारयेत् for विनिधापयेत्.
D शोधयित्वातपेनैव for शोषयेत्...सम्यक्.
9-10 Appear to have been taken by Raghunandana, in Jyotistattva,
p. 690, from the Kṛtya-cintāmaṇi, with वापि for मासि, संग्रहेत्
for संहरेत् ahd शोषयेत्तापयेद् रौद्रे रात्री चोपनिधापयेत् for line 10.