कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

१२ कृषिपराशरः
अथ कृष्यवेक्षणम्
फलत्यवेक्षिता स्वर्णं दैन्यं सैवानवेक्षिता ।
कृषिः कृषिपुराणज्ञ इत्युवाच पराशरः ॥७९॥
अथ चान्ये मुनयः—
पितुरन्तःपुरं दद्यान्मातुर्दद्यान्महानसम् । 5
गोषु चात्मसमं दद्यात् स्वयमेव कृषिं व्रजेत् ॥८०॥
कृषिर्गावो वणिग्विद्याः स्त्रियो राजकुलानि च ।
क्षणेनैकेन सीदन्ति मुहूर्तमनवेक्षणात् ॥८१॥
समर्थेन कृषिः कार्या लोकानां हितकाम्यया ।
असमर्थो हि कृषको भिक्षां प्राप्नोति मानवः ॥८२॥ 10
1 B कृषिपर्यवेक्षणम् for कृ...म्. D omits the line. अवेक्षणात् for
अवेक्षिता ।
2 B तद्दैन्यमनवेक्षणात् for दैन्यं.. क्षिता. C तदन्यदनवेक्षिता for the same
portion.
3 D पुरांग for पुराणज्ञ ।
4 A, D तथा च मनुः. C reads मनुः simply.
5 C पुरे for ॰पुरं, महानसे for महानसम् ।
6 D चान्येषु नो for चा...मं. It may be pointed out that none of
the verses from 82 to 85 occurs in the Manu-Smṛti (N. S.
Press ed.). V. 82, however, occurs verbatim in the Udyoga-
parvan of the Mahābhārata. (Chapter 38, v. 12).
7 B बाणविद्याः for वणिग्विद्याः, C बालस्वामि for the same portion,
गाव for राज. D विद्या for विद्याः ।
8 B क्षणेनैवावसीदन्ती ( C ॰वापसीदन्ति ) for क्षणेन...सीदन्ति. D नश्यन्ति
for सीदन्ति ।
9 A प्रजानां for लोकानां ।
B समर्येण for समर्थेन ।
10 B अटति नीचवत् for प्राप्नोति मानवः ।