कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

कृषिपरशरः २१
अथानावृष्टिलक्षणम्—
ध्रुवे च वैष्णवे हस्ते मूले शके चरन् कुजः ।
सद्यः करोत्यनावृष्टिं कृत्तिकासु मघासु च ॥७५॥
कुजपृष्ठगतो भानुः समुद्रमपि शोषयेत् ।
5 स एव विपरीतस्तु पर्वतानपि प्लावयेत् ॥७६॥
सद्यो निकृन्तयेद्वृष्टिं चित्रामध्यगतो भृगुः ।
अङ्गारको यदा सिंहे तदाङ्गारमयी मही ॥७७॥
स एव रविणा युक्तः समुद्रमपि शोषयेत् ॥७८॥
1 D अवृष्टिज्ञानम् for अना...लक्षणम् ।
2 A, C ध्रुवेषु for ध्रुवे च. C ज्येष्ठे मूले च भानुजः for शक्रे...कुजः ।
4 C adds यदि कुजश्वरति (evidently corrupt) before the line.
5 A सेचयेत् for प्लावयेत्. C समुद्रमपि पूरयेत् for पर्वतानपि प्लावयेत् ।
6 The portion following मध्य is obscure in A.
8 रविदिना for रविणा. After this line, D adds the following verses:
(i) Verse 8 in the footnote under v. 73.
(ii) Verse 5 ( ibid ) with विन्दु for वृन्द ।
(iii) Last two feet of v. 5 ( ibid ) with च for ते, नित्य' छिन्नो for
पल्लवयं, चात्र for तत्र ।
(iv) तावन्मेघाः प्रवर्षन्ति निर्घोषचपलान्विता ।
यावत्कन्यां परित्यज्य तुलां नोपैति भार्गव ( वः ? ) ॥
(v) V. 4 in the footnote under v. 73.
(vi) चतुर्दशे पञ्चदशे तथाष्टमे तम... (?) दिने भृगोः सुतः ।
यदा... (?) दर्शनमस्तमेति तदा महोवारिमयेव लक्ष्यते ॥
(vii) V. 1 in the footnote under v. 73 with following variants :
यदि व्रजति transposed, मार्ग' for मार्गे, तनु for तक्षो, व्रजति यदि for
अथ वहति, दिव for दिन,... (?) शोषितुं समर्थः for the last foot.
(viii) V. 3 ( ibid ) with गतः for गते, ॰युतः for युते, ॰वर्जितः for ॰वर्जिते ;
शोष' नयेत् प्रलयकाल इवान्बुवाहान् for the second foot, भिन्नेन्द्रनील-
सदृशा अपि मेघसंघा for the third foot, दानतुषारवृष्टिः for दानमिवाम्बु-
वृष्टिम् । This topic is concluded with the remark इत्यनावृष्टिलक्षणम् ।