कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

२० कृषिपराशरः
चित्रामध्येगते जीवे भिन्नभाण्डमिव स्रवेत् ।
ततः स्वातिं समासाद्य महामेघान् विमुञ्चति ॥७३॥
पुष्येणोपचितान् मेघान् स्वातिरेका व्यपोहति ।
श्रवणे जनितं वर्षं रेवत्येका विमुञ्चति ॥ ७४॥
1 A ०गतो जीवो for ०गते जीवे. C सूर्ये for जीवे. D खगा भारड
इवस्स्रवेत् (?) ।
Bet. lines 5 and 6, C adds the following: यदि व्रजति कुजः
पतङ्गमार्गे घट इव भिन्नतलो जलं ददाति । अथ वहति दिनकराप्रतो वा, भवति
च तदासौ प्रलयाया ( ? ) समर्थः ॥१॥ यद्येकराशौ भवतः सि ( ? ) तेन्दुजौ
पयोऽतिपूर्णां कुरुतो वसुन्धराम् । तयोस्तु मध्ये यदि पद्मबान्धवः, तया मही-
शोषमुपैति नान्यथा ॥२॥ सिंहं गते क्षितिसुते शुभवर्जिते च, शोषं वायुः
प्रलय इवान्बुवाहाः । भिन्नेन्दुनील ( भिन्नेन्द्रनील ? ) सकलोपमवामेयमाना (?),
वर्षन्ति ते कृपणदानमिवाम्बुवृत्रिम् ॥३॥ तामापतन्तीं कुरुराजसेनां, समुद्रनेला मिव
दुर्निवाराम् । निवारयत्येकरथेन पार्थश्रितां ( तां ? ) गतः सूर्य इवाम्बुवृत्रिम् । ४॥
अत्युग्रतं जलदवृन्दनुपैति नाश, मङ्गारके यदि बृहस्पतिनैकराशिम् । शोषं
प्रयान्ति सरितो हदनिर्र्झरास्ते, पल्लवलं भवति तत्र तुषारवृष्टिः ॥५॥ सलिल-
रहितशको याति शको याति शोषं धरित्री । भवति सततवातो धूलिहृद्द्'
नभोऽपि ॥६॥ भवति समरभीतिर्याति नाशं नरेन्द्रो । युवतिमिथुनमीने कार्मुके
मन्दगे च ॥७॥ एकराशिगताः पापाः शनिभौमदिवाकराः । पृथ्विधू (?) माकुली
( ला ? ) तत्र रुदन्ति बहवो जनाः ॥८॥
[ For some of these verses, sometimes with variants, see
footnote 8 under verse 78 ]
2 A, D तथा for ततः. महामेधो न वर्षति for महा...विमुञ्चति. D ०मेधो for
मेघान् ।
3 A अपचितान् ( ? ) for उपचितान्. B प्रायेण for पुष्येण, ०प्यपोहति
for व्यपोहति ।
4 A मेघं for वर्ष:. B रेवत्यां च for रेवत्येका. C व्यपोहति for विमुञ्चति. ,
D रेवलन्ते for रेवत्येका ।