कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

कृषिपराशरः १६
पक्षयोः शोषणं रौद्रे खगानामम्बुचारिणाम् ।
झिञ्झीरवस्तथाकाशे सद्यो वर्षणलक्षणम् ॥७०॥
अथ ग्रहसंचारे वृष्टिज्ञानम्—
चलत्यङ्गारके वृष्टिर्भुंवा वृष्टिः शनैश्चरे ।
वारिपूर्णां महीं कृत्वा पश्चात् संचरते गुरुः ॥७१॥
ग्रहाणामुदये चास्ते तथा वक्रातिचारयोः ।
प्रायो वर्षन्ति हि घना नृपाणामुद्यमेषु च ॥७२॥
1 D reads it thus पक्षिणः सोशिता ( शोषिता ?) रौद्रेऽकस्माद-
म्बुचारिणः ।
2 B वृष्टिः प्रजायते for वर्षणलक्षणम्. D झर्कको (?) वै यदाकाशे for झिञ्झी...
काशे. After this line, C add the following : — यथूर्द्धं (?)
कृकलासकास्तरुगताः पश्यन्ति गावो मुहुः । दृष्टार्क (दृष्ट्वार्क ?) यदि वा
चरन्ति बहुशः संरौति भेकी यदि ॥ संचारस्तु पिपीलिकाऽण्डविषयोरद्धारजगत-
गवां (?) ।... (?) द्विणदीधितिः ( दीधितिः ? ) शिवदिशि क्षिप्रं तदा
वर्षति ॥ शनौ कुजे गुरौ चैव परिवेषो यदा भवेत् । चतुर्थे पञ्चमे वापि
जलपूर्णा भवेन्मही ॥ यदि भवति कदाचित् कार्तिके नष्टचन्द्रे । रविशनिकुज-
वारे स्वातिनक्षत्रयोगः ॥ भवति भूरिनिपातः स्थावराणां नराणाम् । त दृपि (?)
टविपशूनां वारिणा वायुना वा ॥ प्रावृषि शीतकरो भृगुपुत्रात् सप्तमराशिगतः
शुभदृष्टः । सूर्यसुतान्नवपञ्चमगो वा सप्तमगश्च जलागमनाय ॥
3 A ग्रहसंचालक्षणत् for ग्रह...ज्ञानम्. B वृष्टिलक्षणम् for वृष्टिज्ञानम्.
C संचारेण for संचारे ।
4 A चरत्य° for चलत्य° ।
5 C एकार्णवां for वारिपूर्णां ।
6 D तदा for तथा ।
Bet. lines 3 and 4, D reads सद्योवृष्टिकरो ( रः ?) शुक्नो यदा
बुधसमीपगः । तयोर्मध्यगतो भानुः समुद्रमपि शोषयेत् ॥
7 A वर्षन्ति जलदास्तत्र for प्रायो...घनाः B जलदा for हि घना, उद्यमेऽपि च
for उद्यमेषु च. D वर्षति जीमूतो for वर्षन्ति हि घना, उद्यमेऽपि च for
उद्यमेषु च ।