कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

कृषिपराशरः ११
अथ फाल्गुनवृष्टिज्ञानम्—
पञ्चम्यादिषु पञ्चसु कुम्भेऽर्के यदि भवति रोहिणीयोगः ।
अधमतमाधममध्यममहदतिमहाम्भसां निपातः ॥४३॥
अथ चैत्रवृष्टिज्ञानम्—
प्रतिपदि मधुमासे भानुवारः सितायां
यदि भवति तदा स्याच्चित्तला वृष्टिरब्दे ।
अविरलपृथुधारासान्द्रवृष्टिप्रवाहै
र्धरणितलमशेषं प्लावयते सोमवारे ॥४४॥
अवनितनयवारे वारिवृष्टिर्न सम्यग्
बुधगुरुभृगुजानां शस्यसम्पत्प्रमोदः ।
जलनिधिरपि शोषं याति वारे च शौरे
र्भवति खलु धरित्री धूलिजालैरदृश्या ॥४५॥
1-3 Omitted by A, B and D.
2-3 This verse is attributed to Varāha by Raghunandana in
Jyotistattva (Smṛti-tattva, I. p. 700) with मतिमहदम्भसां पातः for
महद्...निपातः ।
4 A, B अथ चैतलक्षणम् । D चैत्रे for चैत्र ।
5 C वारे for वारः ।
6 D आकुला for चित्तला ।
5-6 Attributed by Raghunandana, in the same work, to Varāha,
with निर्जला for चित्तला ।
7 C प्रवाहे for प्रवाहै ।
9 B नास्ति वृष्टिर्न शस्यं for वारि...सम्यग् ।
10 B reads—कविगुरुभृगुजानां वासरे शस्यपूर्तिः । C भृगुवारे for भृगुजानां ।
D बुधगुरुजानां शस्यसम्यक्प्रमोदः; obviously a corrupt reading from
metrical standpoint.
7-10 Attributed in Jyotistattva to Varāha (Smṛti-tattva, I. p. 700)
with अविरत for अविरल, जल for पृथु, बिन्दु for वृष्टि, व्याप्यते for
प्लावयते, सितवारे for भृगुजानां ।
11 A inserts च bet. अपि and शोषं. B वारेण for वारे च. C अविशोष'
for अपि शोष'
12 D अवश्या for अदृश्या