कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

१० कृषिपराशरः
माघे बहुलसप्तम्यां तथैव फाल्गुनस्य च ।
चैत्रे शुक्लतृतीयायां वैशाखे प्रथमेऽहनि ॥३९॥
एतासु चण्डवातो वा तडिद्वृष्टिरथापि वा ।
तदा स्याच्छोभना प्रावृड् भवेत् शस्यवती मही ॥४०॥
सप्तम्यां स्वातियोगे यदि पतति जलं माघपक्षेऽन्धकारे ५
वायुर्वा चण्डवेगः सजलजलधरो गर्जितो वासवो वा ।
विद्युन्मालाकुलं वा यदि भवति नभो नष्टचन्द्रार्कतारं
तावद्वर्षन्ति मेघा धरणितलगता यावदाकार्तिकान्तम् ॥४१॥
माघे मासि निरन्तरं यदि भवेत् प्रालेयतोयागमो
वाता वान्ति च फाल्गुने जलधरैश्चित्रे च छन्नं नभः । १०
वैशाखे करकाः पतन्ति सततं ज्येष्ठे प्रचण्डातपाः
तावद्वर्षति वासवो रविरसौ यावत्तुलायां व्रजेत् ॥४२॥
1 A माघस्य सित (should the words be माघस्यासित ? ) for माघे बहुल ।
2 B चैत्ने for चैत्रे । A कृष्ण for शुक्ल । चैतमास्यापि (obviously corrupt)
for चैत्रे...तृतीयायाम् ।
3 Omitted by B, D. B reads it with च for final वा ।
D reads it in the same place as B with वात for तडित् ।
4 B क्षितिः for मही and in B it is followed by धनुर्मकरकुम्भेषु यदा वर्षति
वासवः । तदादिसप्तमे मासि वारिपूर्णा भवेन्मही ॥
5 A योगात् for योगे । D भवति for पतति । A, D पक्ष for पक्षे ।
6 B वासरे for वासवो । C खराण्डमेधाः सजलजलमुचो for चण्ड...धरो ।
D वाखराण्डमेघाः for वाचण्डवेगः ।
7 A विद्युन्माला विशाला यदि भवति वियत् for विद्युन्माला...नभः ।
5-7 These lines occur in the Bṛhat-saṃhitā (xxv. 5) with the
following variations: —
हिमं for जलं, मास for पक्षे, वापि गर्जन्यजस्रम् for गर्जितो...वा ।
8 A इह धरणितले for धरणितलगता । B प्लुतधरणितले ( D धरणितलगतां )
for the same portion.
9-12 Omitted by A, B and D.