कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

कृषिपराशरः ६
दत्त्वा दण्डे पताकां तु वातस्यानुक्रमेण च ।
विज्ञेया मासिकी वृष्टिः कृत्वा यत्नमहर्निशम् ॥३३॥
धूलीभिरेव धवलीकृतमन्तरिक्षं
विद्युच्छटाच्छुरितवारुणदिग्विभागम् ।
पौषे यदा भवति मासि सिते च पक्षे
तोयेन तन्न सकला प्लवते धरित्री ॥३४॥
पौषे मासि यदा वृष्टिः कुज्झटिका यदा भवेत् ।
तदादौ सप्तमे मासि वारिपूर्णा भवेन्मही ॥३५॥
यदा पौषे सिते पक्षे नभो मेघावृतं भवेत् ।
तोयावृता धरित्री च भवेत् संवत्सरे तदा ॥३६॥
मीनवृश्चिकयोर्मध्ये यदि वर्षति वासवः ।
तदादौ सप्तमे मासि तत्तिथौ प्लवते मही ॥३७॥
अथ माघवृष्टिज्ञानम्—
माघस्य सितसप्तम्यां वृष्टिर्वा मेघदर्शनम् ।
तदा संवत्सरो धन्यः सर्वशस्यफलप्रदः ॥३८॥
1 A, C दण्डपताकासु for दण्डे...तु ।
2 C ज्ञेया तु for विज्ञेया । A चित्तं समाहितं for यत्न...निशम् ।
B दृष्ट्वा वातं दिवानिशं for कृत्वा...निशम् ।
3 A, C धरणी for धवली । D—portion after एव corrupt.
4 A चकित for छुरित । C स्फुरति वारुणादिग्विभागे for छुरित...विभागम् ।
6 C reads the line thus—तोयाचला भवति वै सकला धरित्री ।
D शस्य for तन्न ।
7 A भवेद्यदि for यदा भवेत् । C पौषे यदि ध्रुवा वृष्टिः for पौषे...वृष्टिः ।
8 A तस्यैव for तदादौ । B तां तिथिं प्लाव्यते मही for वारि...मही ।
7-8 Omitted by D.
9-10 Not found in A, B, D.
11 Not found in B, D. C यो च for यदि ।
12 A तस्यैव for तदादौ । C तां तिथिं प्लाव्यते मही for तत्तिथौ...मही ।
12-13 Bet. these lines, C reads: —
मासि पौषे त्वमावस्या रविसौरिकुजे यदि ।
तदा महार्घता ज्ञेया अन्यैर्वारैस्तु मृतसमा ॥
13 D माघे for माघ । B omits the line.
२