कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

६ कृषिपरशारः
अथ पौषवृष्टिज्ञानम्—
सार्द्धं दिनद्वयं मानं कृत्वा पौषादिना बुधः ।
गणयेन्मासिकीं वृष्टिमवृष्टिं वानिलक्रमात् ॥३०॥
सौम्यवारुणयोर्वृष्टिरवृष्टिः पूर्वयाम्ययोः ।
निर्घाते वृष्टिहानिः स्यात् संकुले संकुलं जलम् ॥३१॥ ०
एकैकं पञ्चदण्डेन मासस्य दिवसो मतः ।
पूर्वार्द्धे वासरी वृष्टिरुत्तरार्द्धे च नैशिकी ॥३२॥
1 A पौषस्य ( C पौषमासीय ) for पौष, B reads—अथ पौषादिमासीयवृष्टि-
लक्षणम् । Before this line, D reads—अतो विंशतिभागिका वृष्टिरिति
नृपतिमन्त्रिणे आढकसलिलज्ञानम्, and C reads as follows :—
अथ सर्पानयनम्
शाकं रसाग्निसंयुक्तमष्टभिर्भागशेषितम् । अनन्ताद्याः क्रमेणैव नागा अष्टौ प्रकीर्तिताः॥
अथ वातानयम्
शाकं शशाङ्कसंयुक्तं मुनिभिर्भागमाहरेत् । आवहाद्याः क्रमाच्छेषे सप्तवाताः प्रकीर्तिताः॥
आवहः प्रवहश्चैव संवहो निवहस्तथा । उद्दहो विवहो वायुः सप्तवाताः प्रकीर्तिताः ॥
अथ समुद्रानयनम्
शाकं वेदसमायुक्तं पर्वतेन समाहृतम् ।
शेषमब्धिं विजानीयाल्लवणाद्यं यथाक्रमम् ॥
लवणोक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलान्तकाः ।
एते स्युः सिन्धवः काले जलाधाराः प्रकीर्तिताः ॥
2 A सार्द्धद्वयदिनं for सार्द्धं... द्वयं, पौषादिनां विधेर्बुधः for मानं... बुधः ।
C transposes मानं कृत्वा ।
3 A omits वा ।
2-3 This verse, with सार्द्ध for सार्द्धं, कृत्वापौषे for मानंकृत्वा, कालिकीं
for मासिकीं, is attributed to Varāha in the Jyotiṣtattva
(p. 701).
5 C निधाते for निर्घाते ।
6 D याम्यस्य for मासस्य ।
7 A अपरार्द्धे for उत्तरार्द्धे । D तु for च ।