काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)

APPENDIX B XLIII
१६५ सुधाकरकराकर श्री० का० प० 90; गो० का० प्र०
P. 185; शा० प० 1102;
सु० र० भा० 218/67.
१७८ सुरालयोल्लासपरः गो० का० प्र० P.190.
११ सुव्वइ समागसिस्सदि हा० गा० स० 962; गो० का० प्र०
P.53.
२६६ सुसितवसनालंकारायां श्री० का० प० 121; गो० का० प्र०
P. 239; सु० र० भा० 136/38.
४७९ सुसिवसनातलंकारायां ” ” ”
४४२ सुहृद्वधूबाष्पजल उ० का० अ० सा० सं० उ० वि० P. 43;
गो० का० प्र० P. 338.
४८५ सृजति च जगदिदमवति गो० का० प्र० P. 355; सु० र० भा०
91/45.
२५ सेयं ममाङ्गेषु सुधारस शंकुक; गो० का० प्र० P. 64; सु० र०
भा० 273/6.
५६१ सो णत्थि एत्थ गामे हा० गा० स० 997; गो० का० प्र०
P. 389.
१७० सोऽध्यैष्ट वेदान् भ० का० I. 2; गो० का० प्र० P. 187.
४४८ सोऽपूर्वो रसनाविपर्यय भ० श० 18; गो० का० प्र० P. 341;
सु० र० भा० 224/110.
८७ सो सुद्धसामलंगो हा० गा० स० 998; आ० वि० बा० ली०;
गो० का० प्र० P. 118.
२९१ सौन्दर्यसंपत् तारुण्यं गो० का० प्र० P. 250.
४२४ सौन्दर्यस्य तरङ्गिणी गो० का० प्र० P. 329.
५७५ सौभाग्यं वितनोति श्री० का० प० 321.
४८ स्तुमः कं वामाक्षि श्री० का० प० 33; गो० का० प्र० P. 93;
सु० र० भा० 313/64.
३७८ स्तोकेनोन्नतिमायाति श्री० का० प० 202; गो० का० प्र० P.
299. प० तं० I. 161; सु० र० भा०
54/23.
११२ स्निग्धश्यामलकन्ति आ० ध्व० आ० II; गो० का० प्र० P.131;
ध्व० आ० लो० II. 1, PP. 61-62;

XLIV KĀVYAPRAKĀŚA
ह० ना० V. 7; प्रतिहारेन्दुराज on
उद्भट, P. 86; कु० व० जी० I. 42;
P. 30; श्र० वृ० मा० P. 11.
५७९ स्पष्टोल्लसत्किरण र० ह० वि० XIX. 1; म० व्य० वि०;
गो० का० प्र० P. 394.
६०१ स्पृशति तिग्मरुचौ र० ह० वि० III. 37; गो० का० प्र०
P. 401; सु० र० भा० 336/38.
२२१ स्फटिकाकृतिनिर्मलः गो० का० प्र० P. 210.
५६१ स्फुरदद्भुतरूपमुत्प्रताप श्री० का० प० 315; गो० का० प्र०
P. 386; सु० र० भा० 104/89.
१६० स्रस्तां नितम्बादव का० कु० सं० III. 55; गो० का० प्र०
P. 182; सु० र० भा० 268/381.
४ स्वच्छन्दोच्छलदच्छ गो० का० प्र० P. 15; सु० र० भा०
9/131.
४७० स्वच्छात्मतागुणसमु गो० का० प्र० P. 348.
२६१ स्वपिति यावदयं निकटे श्री० का० प० 130; गो० का० प्र०
P. 237.
३९२ स्वप्नेऽपि समरेषु त्वां गो० का० प्र० P. 311.
३७७ स्वयं च पल्लवाताम्र उ० का० श्र० सा० सं० IV. 15; गो०
का० प्र० P. 298.
६०२ स्वयं च पल्लवाताम्र उ० का० श्र० सा० सं० IV. 15; गो०
का० प्र० P. 402.
३४६ स्वर्गप्राप्तिरनेनैव
२८५ हन्तुमेव प्रवृत्तस्य भा० का० श्र० I. 41.
४६ हरत्यघं संप्रति हेतु मा० शि० व० I. 26; गो० का० प्र०
P. 91.
४६८ हरवन्न विषमदृष्टिः श्री० का० प० 256.
११९ हरस्तु किंचित्परिवृत्त का० कु० सं० III. 67; श्री० का० प० 70.
५२७ हंसाणं सरेहिं सिरी हा० गा० स० 953; गो० का० प्र०
P. 372.
१४९ हा धिक् सा किल गो० का० प्र० P. 179.
२१९ हा नृप हा बुध हा कवि गो० का० प्र० P. 210.

APPENDIX B XLV
३८ हा मातस्त्वरितासि नारायणभट्टः; गो० का० प्र० P. 81;
सु० र० भा० 362/37.
४९३ हित्वा त्वामुपरोष गो० का० प्र० P. 357.
३२० हुमि अवहत्थिअरेहो आ० वि० बा० ली०; अ० ध्व० आ० लो०
P. 152.
४५२ हृदयमधिष्ठितमादौ कु० म० 96, P. 23; श्री० का० प०
248; गो० का० प्र० P. 342.
४९४ हे हेलाजितबोधिसत्त्व कु० व० जी० I. 90; वाक्यपदीयटीका
पुञ्जराजकृता II. 249; रु० अ० स०
P. 67; गो० का० प्र० P. 357.

APPENDIX C
Index of the first and second lines of the Kārikās
of the Kāvyaprakāśa
अकाण्डे प्रथनच्छेदौावङ्गस्याप्यतिविस्तृतिः । 61b
अगूढमपरस्याङ्गं वाच्यसिद्ध्यङ्गमस्फुटम् । 45a
अङ्गिनोननुसंधानं प्रकृतीनां विपर्ययः । 62a
अङ्गिन्यङ्गत्वमाप्तौ यौ तौ न दुष्टौ परस्परम् ॥ 65b
अतादृशि गुणीभूतव्यङ्ग्यं व्यङ्ग्ये तु मध्यमम् । 5a
अनङ्गस्याभिधानं च रसे दोषाः स्युरीदृशाः ॥ 62b
अनन्वयो विपर्यास उपमेयोपमा तयोः ॥ 91b
अनवीकृतः सनियमानियमविशेषा विशेषपरिवृत्ताः ॥ 56b
अनुमानं तदुक्तं यत् साध्यसाधनयोर्वचः ॥ 117b
अनुस्वानभासंलक्ष्यक्रमव्यङ्ग्यास्थितिस्तु यः ॥ 37b
अनेकार्थस्य शब्दस्य वाचकत्वे नियन्त्रिते । 19a
अन्यत् प्रकुर्वतः कार्यमशक्यस्यान्यवस्तुनः । 136a
अन्ये भजन्ति दोषत्वं कुत्रचिन्न ततो दश ॥ 72b
अन्योन्ययोगादेवं स्याद्भेदसंख्यातिभूयसी ॥ 47b
अन्योऽर्थो लक्ष्यते यत्सा लक्षणारोपिता क्रिया ॥ 9b
अपदस्थपदसमासं संकीर्णं गर्भितं प्रसिद्धहतम् ॥ 54b
अपास्य च्युतसंस्कारमसमर्थं निरर्थकम् । 52a
अप्रस्तुतप्रशंसा या सा सैव प्रस्तुताश्रया । 98a
अभवन्वस्तुसम्बन्ध उपमापरिकल्पकः ॥ 97b
अर्थशक्त्युद्भवोऽप्यर्थो व्यञ्जकः संभवी स्वतः ॥ 39b
अर्थस्य व्यञ्जकत्वे तच्छब्दस्य सहकारिता ॥ 23b
अर्थान्तरे सङ्क्रमितमत्यन्तं वा तिरस्कृतम् ॥ 24b
अर्थाः प्रोक्ताः पुरा तेषामर्थव्यञ्जकतोच्यते । 21a
अर्थे सत्यर्थभिन्नानां वर्णानां सा पुनः श्रुतिः । 83a
अर्थोऽपि व्यञ्जकस्तत्र सहकारितया मतः ॥ 20b
अर्थोऽपुष्टः कष्टो व्याहतपुनरुक्तदुष्क्रमग्राम्याः ॥ 55b

APPENDIX C xlvii
अर्थान्तरैकवाचकं भवन्मतमप्रनभिहितवाच्यम् । 54a
अलङ्कारोऽथ वस्तुवैव शब्दाद्यत्रावभासते ॥ 38b
अविमृष्टविधेयांशं विरुद्धमतिकृत्समासगतमेव ॥ 51b
अविवक्षितवाच्यो यस्तत्र वाच्यं भवेद्ध्वनौ । 24a
अविश्रान्तिजुषामात्मन्यङ्गाङ्गित्वं तु संकरः । 140a
असकृद् यदसंभाव्यमुत्तरं स्यात् तदुत्तरम् । 122a
आक्षेप उपमानस्य प्रतीपमुपमेयता । 133a
आलस्यं चैव दैन्यं च चिन्ता मोहः स्मृतिर्धृतिः ॥ 31b
आवृत्तिमध्यवृत्तिर्वा माधुर्ये घटना तथा ॥ 74b-
आश्रयाश्रयिणौ स्यातां तनुत्वेऽप्यधिकं तु तत् ॥ 128b
आश्रयैक्ये विरुद्धो यः स कार्यो भिन्नसंश्रयः । 64a
आह्लादकत्वं माधुर्यं शृङ्गारे द्रुतिकारणम् ॥ 68b
इदमुत्तममतिशयिनि व्यङ्ग्ये वाच्याद्ध्वनिर्बुधैः कथितः ॥ 4b
उक्तेष्वन्तर्भवन्तीति न पृथक् प्रतिपादिता ॥ 142b
उत्कर्षहेतवस्ते स्युरचलस्थितयो गुणाः ॥ 66b
उत्तरोत्तरमुत्कर्षो भवेत्सारः परावधिः ॥ 123b
उदात्तं वस्तुनं संपत् महतां चोपलक्षणम् ॥ 115b
उपकुर्वन्ति तं सन्तं येऽङ्गद्वारेण जातुचित् । 67a
उपमानाद्यदन्यस्य व्यतिरेकः स एव सः । 105a
उपमानानुपादाने वाक्यगाथ समासगा ॥ 88b
उपमानोपमेयत्वे एकस्यैवैकवाक्यगे । 91a
उपादानं लक्षणं चेत्युक्ता शुद्धैव सा द्विधा ॥ 10b
उभयोपयोगिनः स्युः शब्दाद्यास्तेन तेष्वपि सः ॥ 49b
एकं क्रमेणानेकस्मिन् पर्यायोन्यस्ततोन्यथा । 117a
एकस्य च ग्रहे न्यायदोषाभावादनिश्चयः ॥ 140b
एकात्मा युगपद्वृत्तिरेकस्यानेगोचरा । 135b
एकार्थतेव शब्दस्य तथा शब्दार्थयोरयम् ॥ 86b
एवमपर्यंनवस्था स्याद् या मूलक्षयकारिणी । 17a
एषां दोषा यथायोगं संभवन्तोपि केचन । 142a
एषां भेदा यथायोगं वेदितव्याश्च पूर्ववत् ॥ 46b
ऐकात्म्यं बध्यते योगात्तत्सामान्यमिति स्मृतम् ॥ 134b
ओजः प्रकाशकैस्तैस्तु परुषा कोमला परैः ॥ 80b

xlviii KĀVYAPRAKĀŚA
करणे विप्रलम्भे तच्छान्ते चातिशयान्वितम् । 69a
कर्णावतंसादिपदे कर्णादिध्वनिनिर्मितिः । 58a
कर्तुः क्रियाफलावाप्तिर्नैवानर्थश्च यद्भवेत् ॥ 126b
कर्मकर्त्रोर्णमुल्येतद्विलोपे क्विप्समासगा ॥ 89b
कष्टकल्पनया व्यक्तिरनुभावविभावयोः ॥ 60b
कारणान्यथ कार्याणि सहकारीणि यानि च । 27a
कार्यकारणयोश्च पौर्वापर्यविपर्ययः । 101a
कार्ये निमित्ते सामान्ये विशेषे प्रस्तुते सति । 99a
काव्यं यशसेऽर्थकृते व्यवहारविदे शिवेतरक्षतये । 2a
काव्यज्ञशिक्षयाभ्यास इति हेतुस्तदुद्भवे ॥ 3b
किंचित् पृष्टमपृष्टं वा कथितं यत् प्रकल्पते । 119a
कुतोपि लक्षितः सूक्ष्मोप्यर्थोऽन्यस्मै प्रकाश्यते ॥ 122b
केचिदन्तर्भवन्त्येषु दोषत्यागात्परे श्रिताः । 72a
केषांचिदेता वैदर्भीप्रमुखा रीतयो मताः । 81a
कोप्यलक्ष्यक्रमव्यङ्ग्यो लक्ष्यव्यङ्ग्यक्रमः परः ॥ 25b
क्वचि वाद्युपमेयासे त्रिलोपे च समासगा ॥ 90b
क्रमेण च विरुद्धे यत् स एष विषमो मतः ॥ 127b
क्रिया द्वाभ्यामपि द्रव्यं द्रव्येणैवेति ते दश । 111a
क्रियायाः प्रतिषेधेपि फलव्यक्तिर्विभावना ॥ 107b
क्वचिद्यदतिवैधर्म्यान्न श्लेषो घटनामियात् । 126a
ख्यातेऽर्थे निर्हेतोर्दुष्टतानुकरणे तु सर्वेषाम् । 59a
गर्वो विषाद औत्सुक्यं निद्रापस्मार एव च ॥ 32b
गुणक्रियाभ्यां कार्यस्य कारणस्य गुणक्रिये । 127a
गुणप्राधान्यतस्तत्र स्थितिश्चित्रार्थशब्दयोः ॥ 48b
गुणवृत्त्या पुनस्तेषां वृत्तिः शब्दार्थयोर्मता ॥ 71b
गौणौ शुद्धौ च विज्ञेयौ लक्षणा तेन षड्विधा ॥ 12b
जातिश्चतुर्भिर्जात्याद्यैर्विरुद्धा स्याद्गुणैस्त्रिभिः ॥ 110b
जुगुप्सा विस्मयश्चेति स्थायिभावाः प्रकीर्तिताः ॥ 30b
ज्ञानस्य विषयो ह्यन्यः फलमन्यदुदाहृतम् । 18a
टादिः शषौ वृत्तिदैर्घ्यं गुम्फ उद्धृत ओजसि ॥ 75b
तच्च गूढमगूढं वा तदेषा कथिता त्रिधा ॥ 13b
तच्चित्रं यत्र वर्णानां खड्गाद्याकृतिहेतुता ॥ 85b
तत्परंपरितं श्लिष्टे वाचके भेदभाजि वा ॥ 95b

APPENDEIX C xlix
तत्सिद्धिहेतावेकस्मिन् यत्रान्यत्तत्करं भवेत् । 116a
तस्य करणं चेति विशेषस्त्रिविधः स्मृतः ॥ 136b
तथैव यद्विधीयेत स व्याघात इति स्मृतः । 139a
तद्भाविकं काव्यलिङ्गं हेतोर्वाक्यपदार्थता ॥ 114b
तद्भूलाक्षणिकस्तत्र व्यापारो व्यञ्जनात्मकः । 14a
तददोषौ शब्दार्थौ सगुणावनलंकृती पुनः क्वापि । 4a
तदन्यस्य वचस्तुल्ये तुल्यस्येति च पञ्चधा ॥ 99b
तदा कारणमाला स्यात् क्रिया तु परस्परम् ॥ 120b
तद्युक्तो व्यञ्जकः शब्दो यत्सोर्थान्तरयुक् तथा । 20a
तद्रूपकमभेदो य उपमानोपमेययोः । 93a
तद्रूपाननुहारश्चेदस्य तत् स्यात्तद्गुणः । 138a
तद्वद् धर्मस्य लोपे स्यान्न श्रौती तद्धिते तथा । 88a
तस्यैव यदि वा कल्प्या तिरस्कारनिबन्धनम् ॥ 133b
तादृगन्यव्यपोहाय परिसंख्या तु सा स्मृता ॥ 119b
तेन नार्थगुणा वाच्याः प्रोक्ताः शब्दगुणाश्च ये । 73a
त्रयस्त्रिंशदमी भावाः समाख्यातास्तु नामतः ॥ 34b
त्रासश्चैव वितर्कश्च विज्ञेया व्यभिचारिणः । 34a
दीप्त्यात्मविस्तृतेर्हेतुरोजो वीररसस्थितिः ॥ 69b
दुष्टं पदं श्रुतिकटु च्युतसंस्कृत्यप्रयुक्तमसमर्थम् । 50a
दृष्टान्तः पुनरेतेषां सर्वेषां प्रतिबिम्बनम् ॥ 102b
धर्मेण केनचिद् यत्र तत् सूक्ष्मं परिचक्षते । 123a
धर्मोपमानयोर्लोपे वृत्तौ वाक्ये च दृश्यते । 90a
न दोषः स्वपदेनोक्तावपि संचारिनः क्वचित् । 63a
न प्रयोजनमेतस्मिन् न च शब्दः स्खलद्गतिः ॥ 16b
नवरसरुचिरां निर्मितिमादधती भारती कवेर्जयति ॥ 1b
नाभिधा समयाभावाद्धेत्वभावान्न लक्षणा ॥ 15b
नाम्नः स वृत्त्यवृत्त्योश्च तदेवं पञ्चधा मतः ॥ 82b
निगीर्याध्यवसानं तु प्रकृतस्य परेण यत् । 100a
निजेनागन्तुना वापि तन्मीलितमिति स्मृतम् ॥ 130b
नियतानां सकृद्धर्मः सा पुनस्तुल्ययोगिता ॥ 104b
नियतारोपणोपायः स्यादारोपः परस्य यः । 95a
नियतिकृतनियमरहितां ह्लादैकमयीमनन्यपरतन्त्राम् । 1a
निर्वेदग्लानिशङ्काख्यास्तथांसूया मदश्रमाः । 31a

L KĀVYAPRAKĀŚA
निर्वेदस्थायिभावोस्ति शान्तोपि नवमो रसः । 35a
निषेधो वस्तुमिष्टस्य यो विशेषाभिधित्सया ॥ 106b
निहतार्थमनुचितार्थं निरर्थकमवाचकं त्रिधाऽश्लीलम् ॥ 50b
न्यूनाधिककथितपदं पतत्प्रकर्षं समाप्तपुनरात्तम् ॥ 53b
पदानां सः पदस्यापि वृत्तावन्यत्र तत्र वा । 82a
पदैकदेशरचनावर्णेष्वपि रसादयः । 43a
परिवृत्तिर्विनिमयो योर्थानां स्यात् समासमैः ॥ 113b
परोक्तिर्भेदकैः श्लिष्टैः समासोक्तिर्निदर्शना । 97a
पर्यायोक्तं विना वाच्यवाचकत्वेन यद्वचः । 115a
पुनरुक्तवदाभासो विभिन्नाकारशब्दगा । 86a
प्रकृतं यन्निषिध्यान्यत् साध्यते सा त्वपह्नुतिः । 96a
प्रतिकूलवर्णमुपहतलुप्तविसर्गं विसन्धि हतवृत्तम् । 53a
प्रतिकूलविभावादिग्रहो दीप्तिः पुनः पुनः । 61a
प्रतिपक्षमशक्तेन प्रतिकर्तुं तिरस्क्रिया । 129a
प्रत्यक्षा इव यद्भावाः क्रियन्ते भूतभाविनः । 114a
प्रधानत्वेन स ज्ञेयः शब्दशक्त्युद्भवो द्विधा । 39a
प्रयोजनेन सहितं लक्षणीयं न युज्यते ॥ 17b
प्रश्नस्योन्नयनं यत्र क्रियते तत्र वा सति ॥ 121b
प्रस्तावदेशकालादेर्वैशिष्ट्यात् प्रतिभानुषाम् । 22a
प्रस्तुतस्य यदन्यत्वं यद्यर्थोक्तौ च कल्पनम् ॥ 99b
प्रस्तुतस्य यदन्येन गुणसाम्यविवक्षया । 134a
प्रौढोक्तिमात्रसिद्धो वा कवेस्तेनोम्भितस्य वा । 40a
फले शब्दैकगम्येऽत्र व्यञ्जनान्नापरा क्रिया । 15a
बीभत्सरौद्ररसयोस्तस्याधिक्यं क्रमेण च । 70a
बीभत्साद्भुतसंज्ञौ चेत्यष्टौ नाट्ये रसाः स्मृताः ॥ 29b
भग्नप्रक्रममक्रमममतपरार्थं च वाक्यमेव तथा । 55a
भावः प्रोक्तस्तदाभासा अनौचित्यप्रवर्तिताः । 36a
भावस्य शान्तिरुदयः सन्धिः शबलता तथा ॥ 36b
भिन्नदेशतयात्यन्तं कार्यकारणभूतयोः । 124a
भिन्नो रसाद्यलङ्कारादलङ्कार्यतया स्थितः ॥ 26b
भेदाभावात्प्रकृत्यादेर्भेदोपि नवमो भवेत् । 85a
भेदाविमौ च सादृश्यात् सम्बन्धान्तरतस्तथा । 12a
भेदास्तदेकपञ्चाशत्तेषां चान्योन्ययोजने ॥ 43b

APPENDIX C LI
मतिर्व्याधिस्तथोन्मादस्तथा मरणमेव च ॥ 33b
महतोर्यन्महीयांसावाश्रिताश्रययोः क्रमात् । 128a
माधुर्यव्यञ्जकैर्वर्णैरुपनागरिकोच्यते । 80a
माधुर्यौजःप्रसादाख्यास्त्रयस्ते न पुनर्द्दश । 68a
मालादीपकमाद्यं चेद्यथोत्तरगुणावहम् । 104a
मुख्यार्थबाधे तद्योगे रूढितोऽथ प्रयोजनात् । 9a
मुख्यार्थहतिर्दोषो रसश्च मुख्यस्तदाश्रयाद्वाच्यः । 49a
मुख्ये रसेऽपि तेऽङ्गत्वं प्राप्नुवन्ति कदाचन । 37a
मूर्ध्नि वर्गान्त्यगाः स्पर्शा अटवर्गा रणौ लघू । 74a
यत्तु सोऽर्थान्तरन्यासः साधर्म्येणेतरेण वा ॥ 109b
यथानुभवमर्थस्य दृष्टे तत्सदृशे स्मृतिः । 132a
यथासंख्यं क्रमेणैव क्रमिकाणां समन्वयः ॥ 108b
यथोत्तरं चेत् पूर्वस्य पूर्वस्यार्थस्य हेतुता । 120a
यदुक्तमन्यथा वाक्यमन्यथान्येन योज्यते । 78a
यद्यथा साधितं केनाप्यपरेण तदन्यथा ॥ 138b
यमकं पादतद्भागवृत्ति तद्यात्यनेकताम् ॥ 83b
यस्य प्रतीतिमाधातुं लक्षणा समुपास्यते ॥ 14b
या तदीयस्य तत्स्तुत्यै प्रत्यनीकं तदुच्यते ॥ 129b
युगपद्धर्मयोर्यत्र ख्यातिः सा स्यादसङ्गतिः ॥ 124b
ये रसस्याङ्गिनो धर्मा शौर्यादय इवात्मनः । 66a
योग आद्यतृतीयाभ्यामन्त्ययो रेण तुल्ययोः । 75a
योऽर्थस्यान्यार्थधीहेतुर्व्यापारो व्यक्तिरेव सा ॥ 22b
रचनावृत्तिवर्णानामन्यथात्वमपीष्यते ॥ 77b
रतिर्देवादिविषया व्यभिचारी तथाञ्जितः ॥ 35b
रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा । 30a
रत्यादेः स्थायिनो लोके तानि चेन्नाट्यकाव्ययोः ॥ 27b
रसभावतदाभासभावशान्त्यादिरक्रमः । 26a
रसादीनामनन्तत्वाद् भेद एको हि गण्यते । 42a
रसान्तरेणान्तरितो नैरन्तर्येण यो रसः ॥ 64b
लक्ष्यं च मुख्यं नाप्यत्र बाधो योगः फलेन नो । 16a
वक्त्राद्यौचित्यवशाद्दोषोऽपि गुणः क्वचित्क्वचिन्नोभौ ॥ 59b
वक्तृबोद्धव्यकाकूनां वाक्यवाच्यान्यसन्निधेः ॥ 21b

वक्तृवाच्यप्रबन्धानामौचित्येन क्वचित्क्वचित् । 77a
वक्ष्यमाणोक्तविषयः स आक्षेपो द्विधा मतः । 107a
वर्णसाम्यमनुप्रासश् छेकावृत्तिगतो द्विधा । 79a
वर्णाः समासो रचना तेषां व्यञ्जकतांमिताः ॥ 73b
वस्तु तद् गुणतामेति भण्यते स तु तद्गुणः ॥ 137b
वस्तुनोर्जननेन्योन्यमुत्तरश्रुतिमात्रतः । 121a
वस्तु वालंकृतिर्वेति षड्भेदोसौ व्यनक्ति यत् ॥ 40b
वस्त्वलंकारमथवा तेनायं द्वादशात्मकः । 41a
वाक्ये द्व्यूत्थः पदेप्यन्ये प्रबन्धेप्यर्थशक्तिभूः ॥ 42b
वाक्येपि दोषाः सन्त्येते पदस्यांशेपि केचन ॥ 52b
वाच्यभेदेन भिन्ना यद् युगपद् भाषणस्पृशः । 84a
वाच्यादयस्तदर्थाः स्युस्तात्पर्यार्थोपि केषुचित् ॥ 6b
वादेर्लोपे समासे सा कर्माधारक्यचि क्यङि । 89a
विज्ञेयातिशयोक्तिः सा प्रतिवस्तूपमा तु सा ॥ 101b
विध्यनुवादायुक्तव्यक्तपुनःस्वीकृतोश्लीलः ॥ 57b
विना प्रसिद्धमाधारमाधेयस्य व्यवस्थितिः । 135a
विनोक्तिः सा विनान्येन यत्रान्यः सन्न नेतरः । 113a
विभावा अनुभावास्तत् कथ्यन्ते व्यभिचारिणः । 28a
विरोधः सोविरोधेपि विरुद्धत्वेन यद्वचः । 110a
विवक्षितं चान्यपरं वाच्यं यत्रापरस्तु सः । 25a
विषयद्यन्तःकृतेन्यस्मिन् सा स्यात्साध्यवसानिका ॥ 11b
विशिष्टे लक्षणा नैवं विशेषाः स्युस्तु लक्षिते ॥ 18b
विशेषणतया यत्र वस्तु सैकावली द्विधा ॥ 131b
विशेषणैर्यत्साकूतैरुक्तिः परिकरस्तु सः । 118a
विशेषोक्तिरखण्डेषु कारणेषु फलावचः । 108a
वेदखाब्धिवियच्चन्द्राः शरेषुयुगखेन्दवः ॥ 44b
व्यक्तः स तैर्विभावाद्यैः स्थायीभावो रसः स्मृतः ॥ 28b
व्यङ्ग्यमेवं गुणीभूतव्यङ्ग्यस्याष्टौ भिदाः स्मृताः । 46a
व्यङ्ग्येन रहिता रूढौ सहिता तु प्रयोजने । 13a
व्यभिचारिरसस्थायिभावानां शब्दवाच्यता । 60a
व्यवस्थितं च तेनासौ त्रिरूपः परिकीर्तितः ॥ 141b
व्याजस्तुतिर्मुखे निन्दा स्तुतिर्वा रूढिरन्यथा । 112a
व्याजोक्तिश्छद्मनोद्भिन्नवस्तुरूपनिगूहनम् ॥ 118b

व्याप्नोत्यन्यत् प्रसादोऽसौ सर्वत्र विहितस्थितिः । 71a
व्रीडा चपलता हर्ष आवेगो जड़ता तथा । 32a
शक्तिर्निपुणता लोकशास्त्रकाव्याद्यवेक्षणात् । 3a
शब्दचित्रं वाच्यचित्रमव्यङ्ग्यं त्ववरं स्मृतम् ॥ 5b
शब्दप्रमाणवेद्योऽर्थो व्यनक्त्यर्थान्तरं यतः । 23a
शब्दार्थचित्रं यत्पूर्वं काव्यद्वयमुदाहृतम् । 48a
शब्दार्थाभ्यामथाक्षिप्ते श्लिष्टे तद्वत्त्रिरष्ट तत् । 106a
शब्दार्थोभयभूरेको भेदा अष्टादशास्य तत् ॥ 41b
शब्दार्थोभयशक्त्युत्थस्त्रिधा स कथितो ध्वनिः । 38a
शाब्दस्तु लाटानुप्रासो भेदे तात्पर्यमात्रतः ॥ 81b
शुष्केन्धनाग्निवत् स्वच्छजलवत्सहसैव यः ॥ 70b
शृङ्गारहास्यकरुणरौद्रवीरभयानकाः । 29a
श्लिष्यन्ति शब्दाः श्लेषोसावक्षरादिभिरष्टधा ॥ 84b
श्लेषः स वाक्य एकस्मिन् यत्रानेकार्थता भवेत् ॥ 96b
श्लेषेण काक्वा वा ज्ञेया सा वक्रोक्तिस्तथा द्विधा ॥ 78b
श्रुतिमात्रेण शब्दात्तु येनार्थप्रत्ययो भवेत् । 76a
श्रौता आर्थाश्च ते यस्मिन्नेकदेशविवर्ति तत् । 94a
श्रौत्यार्थी च भवेद्वाक्ये समासे तद्धिते तथा ॥ 87b
संकरेण त्रिरूपेण संसृष्ट्या चैकरूपया । 44a
संकेतितश्चतुर्भेदो जात्यादिर्जातिरेव वा । 8a
संचार्यादेर्विरुद्धस्य बाध्यस्योक्तिर्गुणावहा ॥ 63b
संदिग्धो निर्हेतुः प्रसिद्धिविद्याविरुद्धश्च । 56a
संनिधानादिबोधार्थं स्थितेष्वेतत् समर्थनम् ॥ 58b
संभावनमथोत्प्रेक्षा प्रकृतस्य समेन यत् । 92a
संयोगाद्यैरवाच्यार्थधीकृद्व्यापृतिरञ्जनम् ॥ 19b
सकृद्वृत्तिस्तु धर्मस्य प्रकृताप्रकृतात्मनाम् । 103a
सद्यः परनिर्वृतये कान्तासंमिततयोपदेशयुजे ॥ 2b
सन्दिग्धतुल्यप्राधान्ये काक्वाक्षिप्तमसुन्दरम् ॥ 45b
सन्दिग्धमप्रतीतं ग्राम्यं नेयार्थमथ भवेत् क्लिष्टम् । 51a
समं योग्यतया योगो यदि संभावितः क्वचित् ॥ 125b
समस्तवस्तुविषयं श्रौता आरोपिता यदा ॥ 93b
समाधिः सूकरं कार्यं कारणान्तरयोगतः । 125a
स मुख्योऽर्थस्तत्र मुख्यो व्यापारोऽभिधोच्यते ॥ 8b

LIV KĀVYAPRAKĀŚA
समुच्चयोऽसौ स त्वन्यो युगपद् या गुणक्रियाः ॥ 116b
समेन लक्ष्मणा वस्तु वस्तुना यन्निगूह्यते । 130a
सर्वेषां प्रायशोर्थानां व्यञ्जकत्वमपीष्यते । 7a
ससंदेहस्तु भेदोक्तौ तदनुक्तौ च संशयः ॥ 92b
साकाङ्क्षोपद्युक्तः सहचरभिन्नः प्रकाशितविरुद्धः । 57a
साक्षात्संकेतितं योर्थमभिधत्ते स वाचकः ॥ 7b
साङ्गमेतन् निरङ्गं तु शुद्धं माला तु पूर्ववत् ॥ 94b
साधर्म्यमुपमा भेदे पूर्णा लुप्ता च साग्रिमा । 87a
साधारणः समग्राणां स प्रसादो गुणो मतः ॥ 76b
सामान्यं वा विशेषो वा तदन्येन समर्थ्यते । 109a
सामान्यस्य द्विरेकस्य यत्र वाक्यद्वये स्थितिः । 102a
सारोपान्या तु यत्रोक्तौ विषयी विषयस्तथा । 11a
सालंकारैर्ध्वनेस्तैश्च योगः संसृष्टिसंकरैः । 47a
सा सहोक्तिः सहार्थस्य बलादेकं द्विवाचकम् ॥ 112b
सुप्तं प्रबोधोमर्षश्चाप्यवहित्थमथोग्रता । 33b
सेष्टा संसृष्टिरेतेषां भेदेन यदिह स्थितिः ॥ 139b
सैव क्रियासु बहूवीषु कारकस्येति दीपकम् ॥ 103b
सोनेकस्य सकृत्पूर्व एकस्याप्यसकृत् परः ॥ 79b
स्थाप्यतेपोह्यते वापि यथापूर्वं परं परम् । 131a
स्फुटमेकत्र विषये शब्दार्थालंकृतिद्वयम् । 141a
स्मरणं भ्रान्तिमानन्यसंवित्तत्तुल्यदर्शने ॥ 132b
स्मर्यमाणो विरुद्धोपि साम्येनाथ विवक्षितः । 65a
स्याद्वाचको लाक्षणिकः शब्दोत्र व्यञ्जकस्त्रिधा । 6a
स्वभावोक्तिस्तु डिम्भादेः स्वक्रियारूपवर्णनम् ॥ 111b
स्वमुत्सृज्य गुणं योगादत्युज्ज्वलगुणस्य यत् । 137a
स्वसिद्धये पराक्षेपः परार्थं स्वसमर्पणम् । 10a
स्वस्वहेत्वन्वयस्योक्तिः क्रिययैव च सापheader/रा । 98a
हारादिवदलंकारास्तेनुप्रासोपमादयः ॥ 67b
हेत्वोरुक्तावनुक्तीनां त्रये साम्ये निवेदिते ॥ 105b

ABBREVIATIONS
अराच —Abhinanda’s Rāmacarita, Gaekwad’s Oriental
Series. 1929.
अअभा —Abhinavagupta’s Abhinavabhāratī, Gaekwad’s
Oriental Series. 1926;1934.
अध्वआलो —Abhinavagupta’s Dhvanyālokalocana, Nirnaya-
Sagar Press. 1928.
अकुका —Appayyadīkṣita’s Kuvalayānandakārikā, Nirnaya
Sagar Press. 1927.
अपु —Agnipurāṇa. Published by Mansukhrai More,
Calcutta.
अश —Amaruśataka, ( also Sṛṅgāraśataka ) Nirnaya
Sagar Press. 1954.
आदेश —Ānandavardhana’s Deviśataka, Kāvyamālā
IX. Nirnaya Sagar Press.
आध्वआ —Ānandavardhana’s Dhvanyāloka, Nirnaya Sagar
Press. 1928.
उकाअसासं —Udbhaṭa’s Kāvyālaṅkārasārasaṅgraha. Bombay
Sanskrit and Prakrit Series. No. LXXIX.
1925.
कुवजी —Kuntaka’s Vakroktijīvita, Ed. S. K. De. Pub.
K. L. Mukhopadhyaya. Calcutta.
कारवं —Kālidāsa’s Raguvamśa, Nirnaya Sagar Press.
1948.
काकुसं —Kālidāsa’s Kumārasambhava, Nirnaya Sagar
Press. 1927.
कामेदूउ —Kālidāsa’s Meghadūta, Uttaramegha. Nirnaya
Sagar Press. 1935.

LVI KĀVYAPRAKĀŚA
काअश —Kālidāsa's Abhijñānaśakuntala, Nirnaya Sagar
Press. 1922.
कामाअ —Kālidāsa's Mālavikāgnimitra. Nirnaya Sagar
Press. 1924.
काविउ —Kālidāsa's Vikramorvaśīya. Nirnaya Sagar
Press. 1922.
क्षेऔविच —Kṣemendra's Aucityavicāracarcā, Kāvyamālā
I. Nirnaya Sagar Press.
गोकाप्र —Govindaṭhakkura's Kāvyapradīpa, Nirnaya
Sagar Press. 1912.
जरग —Jagannātha's Rasagaṅgādhara, Nirnaya Sagar
Press. 1930.
जसूमू —Jalhaṇa's Sūktimuktāvali, Gaekwad's Oriental
Series. 1925.
दकाआ —Daṇḍin's Kāvyādarśa, Jībānanda Vidyāsāgara.
1925.
दाकुम —Dāmodaragupta's Kuṭṭanimata, Gujrati
Printing Press. 1924.
धदरु —Dhanañjaya's Daśarūpaka, Gujrati Printing
Press. 1927.
धदरूअ —Dhanika's Daśarūpakāvaloka, Gujrati Printing
Press. 1927.
नापलम —Nāgeśabhaṭṭa's Paramalaghumanjūṣā, Chow-
khamba.
पमभा —Patañjali's Mahābhāṣya, Chowkhamba.
पनसाच —Padmagupta alias Parimala's Navasāhasāṅkaca-
rita, Bombay Sanskrit and Prakrit Series.
पुवाप —Puṇjarāja's commentary on the Vākyapadīya.
बभोज —Ballāla's Bhojaprabandha, Nirnaya Sagar Press.
1932.
बाहच —Bāṇa's Harṣacarita, Nirnaya Sagar Press. 1925.

ABBREVIATIONS LVII
भवेस —Bhaṭṭanārāyaṇa’s Veṇīsaṁhāra, Nirnaya Sagar
Press. 1925.
भउच —Bhavabhūti’s Uttararāmacarita, Nirnaya Sagar
Press. 1925.
भमवीच —Bhavabhūti’s Mahāvīracarita, Nirnaya Sagar
Press. 1926.
भमामा —Bhavabhūti’s Mālatīmādhava, Nirnaya Sagar
Press, 1926.
भनाशा —Bharata’s Nāṭyaśāstra, Kashi Sanskrit Series
No. 60. 1929.
भउकाअसासंवृ—Bhaṭṭendurāja’s commentary on Udbhaṭa’s
Kāvyālaṅkārasārasaṅgraha, Bombay Sans-
krit and Prakrit Series. 1925.
भाकाअ —Bhāmaha’s Kāvyālaṅkāra, Kashi Sanskrit Series.
भाकिअ —Bhāravi’s Kirātārjunīya, Nirnaya Sagar Press.
1942.
भनीश —Bhartṛhari’s Nītiśataka, Subhāṣitatriśatī, Nirn-
aya Sagar Press. 1957.
भश —Bhallaṭaśataka, Kāvyamālā IV, Nirnaya Sagar
Press.
भवैश —Bhartṛhari’s Vairāgyaśataka, Subhāṣitatriśatī,
Nirnaya Sagar Press. 1957.
भशृश —Bhartṛhari’s Śṛṅgāraśataka, Subhāṣitatriśatī,
Nirnaya Sagar Press. 1957.
भोशृप्र —Bhoja’s Śṛṅgāraprakāśa.
भका —Bhaṭṭikāvya. Nirnaya Sagar Press. 1920
भोसकआ —Bhoja’s Sarasvatīkaṇṭhābharaṇa. Nirnaya
Sagar Press. 1934.
मव्यव्यावि —Mammaṭa’s Śabdavyāpāravicāra., Nirnaya
Sagar Press. 1916

LVIII KĀVYAPRAKĀŚA
मसूश —Mayūra's Sūryaśataka, Nirnaya Sagar Press.
1927.
मव्यवि —Mahimabhaṭṭa's Vyaktiviveka, Trivandrum
Sanskrit Series. 1909.
माशिव —Māgha's Śiśupālavadha, Nirnaya Sagar Press.
मुअवॄमा —Mukulabhaṭṭa's Abhidhāvṛttimātṛkā, Nirnaya
Sagar Press. 1916.
महा —Mahābhārata, Gita Press.
रहवि —Ratnākara's Haravijaya, Nirnaya Sagar Press.
1914.
राकामी —Rājaśekhara's Kāvyamīmāṁsā, Gaekwad's
Oriental Series. 1934.
राकम —Rājaśekhara's Karpūramañjarī, Kāvyamālā,
No. IV., Nirnaya Sagar Press. 1927.
राबारा —Rājaśekhara's Bālarāmāyaṇa. Jībānanda Vidyā-
sāgara, Calcutta. 1884.
राविभ —Rājaśekhara's Viddhaśālabhañjikā, Jībānanda
Vidyāsagara, Calcutta. 1883.,
रुकाअ —Rudraṭa's Kāvyālaṅkāra, Nirnaya Sagar Press.
1909.
रुअस —Ruyyaka's Alaṅkārasarvasva. Ed. Gaurīnātha
Pāṭhaka. Banaras. 1926.
वसुआ —Vallabhadeva's Subhāṣitāvali, Bombay Sans-
krit and Prakrit Series.
वेपवे —Veṇīdatta's Padyaveṇī, Calcutta.
वाकाअसूवृ —Vāmana's Kāvyālaṅkārasūtravṛtti, Vani Vilas
Press. 1909.
विमुरा —Viśākhadatta's Mudrārākṣasa. Ed. K. T.
Telang, Nirnaya Sagar Press. 1935.
विप्ररु —Vidyānātha's Pratāparudrīya, Balamanorama
Press. 1950.

ABBREVIATIONS LIX
विसाद —Viśvanātha's Sāhityadarpaṇa, Nirnaya Sagar
Press, 1931.
विपु —Viṣṇupurāṇa, Gita Press, Gorakhpur.
शूमृश —Śūdraka's Mṛcchakaṭika, Nirnaya Sagar Press.
1916.
शाप —Śārṅgadharapaddhati, Bombay Sanskrit and
Prakrit Series. 1888.
शिकअ —Śivasvāmin's Kapphinābhyudaya, Lahore.
1937.
श्रीकाप —Śrivatsalāñchanācārya's Kāvyaparīkṣā, Mithilā
Institute, Darbhanga.
सुरभा —Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra, Nirnaya Sagar
Press. 1952.
हनाआ —Harṣa's Nāgānanda, Jībānanda Vidyāsāgara,
Calcutta.
हरआ —Harṣa's Ratnāvali, Nirnaya Sagar Press. 1925
हमना —Hanumatkavi's Mahānāṭaka. (Also Hanuma-
nnāṭaka). Jībānanda Vidyāsāgara. Calcutta,
1939.
हागास —Hāla's Gāthāsaptaśatī, Nirnaya Sagar Press.
हेकाअ —Kāvyānuśāsana of Hemacandra, Kāvyamālā,
Nirnaya Sagar Press.