काव्यालङ्कार (आचार्य भामह - भारतीय काव्यशास्त्र एवं अलङ्कार-सिद्धान्त मूल महाग्रन्थ सटीक)

46 BHĀMAHĀLAṄKĀRA
48 & 49. विट् and the succeeding words given
in these two verses exemplify श्रुतिदुष्ट. Though pos-
sessed of good meaning they are tabooed in poetry
since they have other indecent meanings. विट्
Vaiśya; people; excrement. वर्चः Valour; semen.
विष्ठितः Established; discharged, excrement. क्लिन्नं Wet;
drenched in blood etc. छिन्नं Cut; also suggests the
breaking of Maṅgala sūtra. वान्तं Vomited; given
out. प्रवृत्तिः Engagement; discharge. प्रचारः Broadcast-
ing; motion. धर्षितं Insult; outrage on a woman.
उद्गारः An outflow; belching. विसर्गः Release; eva-
cuating. हद पुरीषोत्सर्गे. यन्त्रितं Locked up in intercourse;
fixed up. हिरण्यरेताः Fire; one whose semen is gold.
संबाधः Congestion; vagina. पेलवः Delicate; its ob-
scene meaning in Tamil is known. Mr. Naganatha
Sastri says that पेल in the Lāṭa dialect means the
scrotum. उपस्थितः Arrived; also suggests उपस्थ. अण्डजः
A bird; suggests वृषण. वाक्काटवं Harshness of speech.
With regard to the other meaning see the following
extract from Kāmadhenu, commentary on Vāmanā-
laṅkāra II—i—19. अत्र काट इत्येकदेशेन लिङ्गप्रतीतिः व्रीडादायी,
काटश्शार्णवश्च इत्यत्र मन्त्रभाष्ये तथा दर्शनात्. According to this
काट means the male organ. Mr. D. T. Tatacharya
says—अत्र कांटेत्यंशः क्वचित् प्रेतवाहनं अवगमयतीत्याहुः (A corpse-
carrier.)
२ अर्थदुष्टं दोषः (8)
अर्थदुष्टं पुनर्ज्ञेयं यत्रोक्ते जायते मतिः ।
असभ्यवस्तुविषया शब्दैस्तद्वाचिभिर्यथा ॥ ५० ॥