करणकुतूहलम् (भास्कराचार्य द्वितीय - सुमेध हिन्दी व्याख्या सहित पञ्चाङ्ग एवं ग्रह-गणित)

( ९६ ) करणकुतूहलम् । ६

साध्यमाने पञ्चगुणैः पञ्चत्रिंशाद्भिः ३५ गुणनीयाः पश्चादस्ते
शरैः ५ पञ्चभिः प्रागुदये विषयैः पञ्चभिः ५ प्रागस्तेऽङ्गाग्नि-
संख्यैः ३६ षट्त्रिंशद्भिर्गुणनीयास्ततः स्वोदयेन भजेत् फल-
युक् शेषकैरिति फलेन युक्ताश्च ये प्राक्शेषाः पूर्वागतशेषकै-
रुद्गमो वाच्यः फलेन रहितैः प्राक्शेषैरस्तमयो वाच्यः । अथ
विशेषमाह—शोध्यमंकं खखाग्नि ३०० लक्षणमुदये न
शुध्येत्तदा व्यस्तशोधनं कार्य खखाग्निभ्यः ३०० उदयः
शोध्यस्तदुत्थं भाजकेन भक्तं यत्फलं लभ्यते तच्छेषे व्यस्तं
धनमृणं कुर्याद्यत्र धनं तत्रर्णं यत्रर्णं तत्र धनं कुर्यादयं विधि-
रन्यत्रापि ज्ञेयो यथाहर्गणः १६०० ७४ पञ्चेशोनः १५
९१ ५९ अब्दानां ४३८ भूपलवेन २७ । २२ युक्तः १५
९१८४ । २२ वेदाष्टबाणैः ५८४ भक्तः लब्धस्य २७३
प्रयोजनाभावः शेषैः ५५४ । २२ गजयुगबाणेभ्योऽधिकेन
प्रागस्तो गतः । शेषस्पष्टीकरणमत्र प्रागस्तत्वात्पृष्टस्योदयः
२५५ खखाग्निभिः ३०० रहितो न भवति तेनोदयः २५५
खखाग्नि ३०० मध्ये शुद्धः ४५ प्रागस्तत्वादङ्गाग्निभि ३६
गुणितः १६ २० स्वेन स्वोदयेन २५५ भक्तः लब्धेन ६ ।
२१ प्रागागत