जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)
Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary
वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा
पृष्ठ 266, कुल 588 में से
संदर्भ में पढ़ें२४० सटीकजातकापारिजाते-
पापग्रहो न भवेत्तथा पापग्रहस्य दृष्टिरपि न भवेत्तथा चतुर्थभावे पापग्रहा न भवेयुरिति ।
तदा प्रसिद्धः लग्नाधियोगो भवति । तथा च—
षट्सप्ताष्टमसंस्थैर्लग्नात्सौम्यैरपापदृष्टियुतैः ।
लग्नाधियोगोऽयं पापैः सुखवर्जितो भवति ॥ जातकादेशे ।
लग्नाधियोगफलमाह—लग्नाधियोगे इत्यादिना सरलार्थेन श्लोकेन ॥११४-११५॥
Notes—लग्नात् ६, ७, ८ इति भावत्रयेऽपि पापग्रहाणां योगो दृष्टिश्च न स्यादि-
त्यसम्भवम् । कस्मिन्नपि भावे पापानां स्थितिः कल्प्यते तदा कश्चिदेको भावः पापद्दष्टः
पापयुतो वा स्यादेवेति विविच्यम् । अत एव ६, ७, ८ भावेषु पापग्रहयोगरहितेषु, इत्येवं
मद्भिप्रेतमिति ।
लग्नसे षष्ठ, सप्तम और अष्टम स्थानमें शुभग्रह हों उन्हें पापग्रह न देखते हों न युक्त
हों और सुख ४ स्थानमें पापग्रह न हो तो "लग्नाधियोग" होता है ॥ ११४ ॥
जिस मनुष्यका जन्म लग्नाधियोगमें हो वह बहुत शास्त्रोंका रचनेवाला, विद्यासे विनीत,
बहुत बलका अधिकारी, मुख्य, निष्कपट, महात्मा और लोकमें यश-वित्त-गुणसे
युक्त होवे ॥ ११५ ॥
अथ गजकेसरीयोगः ।
केन्द्रस्थिते देवगुरौ मृगाङ्काद्योगस्तदाहुर्गजकेसरीति ।
दृष्टे सितार्येन्दुसुतैः शशाङ्के नीचास्तहीनैर्गजकेसरी स्यात् ॥ ११६ ॥
गजकेसरिसञ्जातस्तेजस्वी धनधान्यवान् ।
मेधावी गुणसम्पन्नो राजप्रियकरो भवेत् ॥ ११७ ॥
इदानीं गजकेसरीयोगमाह-केन्द्रस्थिते
इति । यत्र तत्रस्थात् मृगाङ्कात् = चन्द्रात्,
केन्द्रस्थिते देवगुरौ = बृहस्पतौ सति गजके-
सरी योगो भवतीत्याहुराचार्याः इति ।
अथ च शशाङ्के=चन्द्रे, नीचास्तहीनैः
सितार्येन्दुसुतैः = शुक्रगुरुबुधा नीचं गता
श्चास्तमिताश्च न भवेयुस्तैः दृष्टे सति गज-
केसरी योगः स्यात् । तत्फलमाह-गजकेस-
रिसञ्जात इति सरलार्थेन पदेन ॥११६-११७॥
चन्द्रमासे केन्द्रमें बृहस्पति हो तो "गजकेसरी" योग होता है । शुक्र-गुरु-बुध नीच
राशिमें तथा अस्त न हों, इनसे चन्द्रमा देखा जाता हो तो "गजकेसरी" योग होता है॥११६॥
जिस मनुष्यका जन्म गजकेसरी योगमें हो वह तेजस्वी, धन-धान्य वाला, मेधावी,
गुणसम्पन्न और राजाका प्रियकर होता है ॥ ११७ ॥
अथ अमलायोगः ।
यस्य जन्मसमये शशिलग्नात् सद्ग्रहो यदि च कर्मणि संस्थः ।
तस्य कीर्तिरमला भुवि तिष्ठेदायुषोऽन्तमविनाशनसम्पत् ॥ ११८ ॥
लग्नाद्वा चन्द्रलग्नाद्वा दशमे शुभसंयुते ।
योगोऽयममला नाम कीर्तिराचन्द्रतारकी ॥ ११९ ॥
राजपूज्यो महाभोगी दाता बन्धुजनप्रियः ।
परोपकारी गुणवान् अमलायोगसम्भवः ॥ १२० ॥