जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

राजयोगाध्यायः ॥ ७ ॥ २४१
इदानीं सफलममलायोगमाह—यस्ये-
त्यादिश्लोकत्रयेण । यस्य नरस्य जन्मसमये
शशिलग्नात् = चन्द्रलग्नात् (चन्द्राल्लग्नाद्वा)
दशमे भावे यदि कश्चिच्छुभग्रहः ( बुधो
गुरुः शुक्लो वा) व्यवस्थितो भवेत्तदा अम-
ला नाम योगो भवति । तस्मिन् काले जात-
स्य तस्यायुषोऽन्तं=यावज्जीवनं भुवि = पृथि-
व्याममला कीर्तिरक्षया सम्पच्च तिष्ठेत् ।
[कुण्डली चक्र: लग्न/१: ल. वृ. | दशम/१०: चं. | चतुर्थ/४: शु. | केन्द्र: अमला योगः]
कीर्तिराचन्द्रतारकी = यावत् कालं चन्द्रस्तारकाश्च भवन्ति तावत्कालं ( आकल्पमित्यर्थः )
तस्य कीर्तिर्जगति तिष्ठतीति भावः । अन्यत्स्पष्टमेव ॥ ११८-१२० ॥
जिसके जन्म-समय चन्द्रमासे दशवें शुभग्रहहो उसकी स्वच्छ कीर्ति, भूमिमें विद्यमान
रहती है और जीवन भर उसे अविनाशी धन रहता है ॥ ११८ ॥
लग्नसे वा चन्द्रमासे दशवां स्थान शुभग्रहसे युक्त हो तो 'अमला' नामक योग होता
है । इस योगमें उत्पन्न हुये मनुष्यकी किर्ति जब तक चन्द्रमा और तारे रहें तब तक अचल
रहती है । वह राजपूज्य, महाभोगी, दाता, बन्धुजनोंका प्रिय, परोपकारी और गुणवान्
होता है ॥ ११९-१२० ॥
अथ वास्यादियोगाः ।
व्ययधनयुतखेटैर्वासिवेशी दिनेशादुभयचरिकयोगश्चोभयस्थानसंस्थैः ।
निजगृहसुहृदुच्चस्थानयातैश्च जाता बहुधनसुखयुक्ता राजतुल्या भवन्ति ॥ १२१ ॥
इदानीं वासि-वेशि-उभयचरिकयोगानाह—व्ययेति । दिनेशात् = सूर्यात्, व्ययधन-
युतखेटैः वासिवेशी योगौ भवतः । सूर्याद् द्वादशे भावे ग्रहे द्वितीये च ग्रहरहिते सति
वासियोगः, सूर्याद् द्वितीये स्थाने सग्रहे व्यये शून्ये च वेशियोगः । उभयस्थानसंस्थैः =
सूर्याद् द्वितीये द्वादशे च स्थाने सग्रहे सति उभयचरिको योगो ज्ञेयः । योगत्रयेऽपि ग्रहा
निजगृहे, सुहृद्गृहे, उच्चस्थाने वा गताः स्युस्तदा जाताः = जायमाना नराः बहुधनसुख-
युक्ता राजतुल्याश्च भवन्ति ॥ १२१ ॥
सूर्यसे बारहवें ग्रह हो तो 'वासी' योग, दूसरे हो तो 'वेशि'योग, एवं बारहवें और दूसरे
दोनों स्थानोंमें ग्रह हों तो उभयचरिक योग होता है । वे ग्रह यदि स्वगृहीके, मित्र-गृहीके
या उच्चस्थानीय हों तो इनमें उत्पन्न हुये व्यक्ति बहुत धन और सुखसे युक्त राजाके
तुल्य होते हैं ॥ १२१ ॥
वास्यादियोगफलानि—
जातः सुशीलः शुभवेशियोगे वाग्मी धनी वीतभयो जितारिः ।
पापग्रहे दुष्टजनानुरक्तः पापात्मको वित्तसुखादिहीनः ॥ १२२ ॥
वासौ शुभग्रहयुते निपुणः प्रदाता विद्याविनोदसुखवित्तयशोबलाढ्यः ।
पापान्विते यदि विदेशगतोऽतिमूर्खः कामातुरो वधुरुचिर्विकृताननः स्यात् ॥१२३॥
सौम्यन्वितोभयचरिप्रभवा नरेन्द्रस्तत्तुल्यवित्तसुखशीलदयानुरक्ताः ।
पापान्वितोभयचरौ यदि पापकृत्या रोगाभिभूतपरकर्मरता दरिद्राः ॥ १२४ ॥
इदानीं वास्यादियोगानां फलमाह—जात इत्यादिश्लोकत्रयेण । तत्र शुभपापादिभेदे-
नार्थाद् योगत्रये योगकारकः शुभग्रहः पापग्रहो वा भवेत्तदा तत्तदुक्तं फलं पृथक् पृथग्
वाच्यम् । श्लोकाश्चैते स्पष्टार्थाः ।
Notes—चन्द्राद् द्वितीये, व्यये, उभयत्र च सग्रहे सुनफाऽनफा दुरुधुरा यथा
२१ जा०