हस्त्यायुर्वेद: गजशास्त्र (पालकाप्य मुनि - सम्पूर्ण गज-चिकित्सा, शरीर-रचना एवं मत्त-गज प्रबन्धन)

: [ १४ अञ्जनाध्यायः ] हस्त्यायुर्वेदः ६४१
: पटलं शुक्रकाचौ च तथैवार्मानि यानि च ॥
: क्षौद्रेण सह संयुक्तं हन्ति सर्वानुपद्रवान् ॥ ८८ ॥
: मनःशिलां ताम्रचूर्णं मधुकं बृहतीफलम् ॥
: यावदेतानि सर्वाणि तावत्सैन्धवमाचरेत् ॥ ८९ ॥
: अजाक्षीरेण तत्सर्वं श्लक्ष्णं दृषदि पीषयेत् ॥
: तं कल्कं कारयेद्वर्तिं छायायां परिशोषयेत् ॥ ९० ॥
: सलिलेनोपसंघृष्य चक्षुषी नित्यमञ्जयेत् ॥
: लेखयेत्पटलं तच्च शुक्राणि विविधानि च ॥ ९१ ॥
: बिभीतकपलाशानां भस्म शङ्खमयो रजः ॥
: सैन्धवं च समांशानि सर्पिषा सह साधयेत् ॥ ९२ ॥
: कपाले तानि लिप्तानि दाहयेद्रोमयाग्निना ॥
: तां मषीं १पीषयेच्छ्लक्ष्णां क्षौद्रेण सह संसृजेत् ॥ ९३ ॥
: पटले बुद्बुदे चैव गूढे कुर्यात्तदञ्जनम् ॥
: लेख्या लेख्यास्तु ये चान्ये तथा रोगा पृथग्विधाः ॥ ९४ ॥
: रक्तजेषु तु रोगेषु ताम्रं भवति लेखनम् ॥
: त्रिभागमर्धशुक्रं वा रुधिरेणाप्लुतं तथा ॥ ९५ ॥
: नेत्रराजीस्तु ताः प्राहुस्तिर्यगूर्ध्वप्रसारिताः ॥
: तासां योगे भवेदस्रं दारुणं तीव्रवेदनम् ॥ ९६ ॥
: पैत्तिकानां च रोगाणां समवायोपलक्षिते ॥
: काचाक्षं पूर्वयुक्तानां रक्ताभिष्यन्दितेषु च ॥ ९७ ॥
: अथवा रुधिरं यस्य यस्मात्प्रवति चक्षुषी ॥
: रुधिरोदकपूर्णे वा रक्तस्रावीति तद्विदुः ॥ ९८ ॥
: शिरसस्त्वभिघातेन चक्षुषी यस्य हस्तिनः ॥
: संरम्भलोहिते स्यातां शृणु तस्य चिकित्सितम् ॥ ९९ ॥
: अपसेकादि यत्किंचित्पैत्तिकानामुदाहृतम् ॥
: विधिः २सर्वस्तु पूर्वोक्तो रक्तजानां विधिस्तथा ॥ १०० ॥
: त्रिकटुत्रिफलासमुद्रफेनशङ्खनाभिहरिद्रादारुहरिद्राहरितालमनःशिलाकुकु-
: टाण्डकपालानि स्वर्णगैरिककालानुसारिवाल्शुनं तुत्थमयं चूर्णं मृद्वीकाशबर-
: मक्षिकाप्तसमभागानि कृत्वाऽक्षिसर्वरोगशिरोरोगवेदनोपशमनीकायपुष्पपटलवुद्बु-
: दमांसवृद्धिलोहितराजीश्च जयति ।
: १ क. पीषयेत्सूक्ष्मां । २ क. सर्वस्य ।