हस्त्यायुर्वेद: गजशास्त्र (पालकाप्य मुनि - सम्पूर्ण गज-चिकित्सा, शरीर-रचना एवं मत्त-गज प्रबन्धन)

१६२ पालकाप्यमुनिविरचितो— [ ४ उत्तरस्थाने-
आटीहंसाश्च नागानां रसार्थे विहिताः स्मृताः ॥
द्रोणे त्रिकटुकस्यैवासंस्कारार्थं पलं स्मृ त् ॥ ४८ ॥
स्नेहस्य कुडवः पूर्णो दत्त्वाधार्द्धकं भवेत् ॥
मर्दितो तेन विधिनाऽऽशिषो भुञ्जीत वारणः ॥ ४९ ॥
भुक्त्वा चाऽनुपिबेन्मद्यं पीत्वा भुञ्जीत वा पुनः ॥
रसा हि ते महाराज शेषा दोषहराः स्मृताः ॥ ५० ॥
वारुणी मेदकस्तथा रसस्यार्द्धार्द्धकं भवेत् ॥
विषापोमानु द्विगुणं सर्पिः क्षीरं प्रदापयेत् ॥ ५१ ॥
द्विगुणं तु विषापोगात्पादभागोवरं पिबेत् ॥
प्राप्तमेव गजो मुखेन(?) द्विगुणोदकतेजसम् ॥ ५२ ॥
भक्तैकसमयस्नेहो मेदकेषु विधीयते ॥
मेदकाद्यपि नागानामौत मे स्निग्धता मतिः ॥ ५३ ॥
पिबङ्कासीत्कुट्यवाषवापगोष्ठशमंस्कृतः ॥
दधिमोतीरकृपनी पृथग्मोदकसंहिताम् ॥ ५४ ॥
पदा मद्यं पिबेन्नागो द्राक्षया सह योजितम् ॥
तदा द्राक्षा प्रदातव्या भक्तषोडशवार्षिकी ॥ ५५ ॥
भक्तप्रयममानेन योगं मद्यम्य कारयेत् ॥
तेनेन जबचेनापि पयोदिष्टप्रभाजनः ॥ ५६ ॥
गुडेनापि च संयोगां पयोदिष्टेन भोजनः ॥
कुडवं दीयतेऽनल्पं मत्तजायै प्रदापयेत् ॥ ५७ ॥
गलस्य चाण्डकोशस्य क्षतजे गैरिकापुनः ॥
नरेन्द्र दन्तने देयो शुभस्य कुडवो भवेत् ॥ ५८ ॥
गैरिकस्य पलं तत्र द्रोणे स्याद्द्रिवलक्षणः ॥
दन्तमे कुडवः पूर्णस्नेहस्याथ शुभस्य च ॥ ५९ ॥
क्षतने शिरसो देयो मद्यसंयोजने भवेत् ॥
अर्धप्रस्थस्तु विज्ञेयो गजानां मात्रमेवमे ॥ ६० ॥
तस्माच्चतुर्गुणः स्नेहो विहितः स्नेहने नृप ॥
देयः षट्पलिको गंभीरिकस्य प्रमानतः ॥ ६१ ॥
केचिदिच्छन्ति नागरस्य स्नेहपीतस्य भोजनम् ॥
भुक्तस्य चानुपानं च केचिदिच्छन्ति पार्थिव ॥ ६२ ॥