गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः। ७५
अरोचके सूक्ष्मैलाद्यं चूर्णम् ।
सूक्ष्मैला केसरं त्वक् पत्रं तालीसकं तुगा ।
पृथ्विका दाडिमं धान्यं जीरकं च द्विकार्षिकम् ॥५३॥
पिप्पल्यः पिप्पलीमूलं चव्यचित्रकनागरम् ।
मरिचं दीप्यकं चैव वृक्षाम्लं साम्लवेतसम् ॥ ५४ ॥
अजमोदाजगन्धे च दधित्थं चेति कार्षिकम् ।
प्रदेयमिह शुद्धायाः शर्करायाश्चतुष्पलम् ।
चूर्णमग्निप्रदं ह्येतत्परमं रुचिवर्धनम् ॥ ५५ ॥
अरोचके लवङ्गाद्यं चूर्णम् ।
लवङ्गकङ्कोलमुशीरचन्दनं
शुद्धं सनीलोत्पलकृष्णजीरकम् ।
एला सकृष्णाऽगुरुभृङ्गकेसरं
कणा सविश्वा नलदं सहाम्बुना ॥ ५६ ॥
कर्पूरजातीफलवंशरोचनाः
सिताष्टभागं समसूक्ष्मचूर्णितम् ।
सुरोचनं तर्पणमग्निदीपनं
बलप्रदं वृष्यतमं त्रिदोषजित् ॥ ५७ ॥
उरोविवन्धं तमकं गलग्रहं
सकासहिध्मारुचियक्ष्मपीनसम् ।
ग्रहण्यतीसारमथासृजः क्षयं
प्रमेहगुल्मांश्च निहन्ति सत्वरम् ॥ ५८ ॥
अरुचौ द्वितीयं लवङ्गाद्यं चूर्णम् ।
लवङ्गजातीफलपिप्पलीनां भागं समं कर्षमितं प्रकुर्यात् ।
पलार्धमेकं मरिचस्य दद्यात्पलानि चत्वारि महौषधस्य ॥५९॥
सितासमं चूर्णमिदं प्रयोजयेत्प्रसह्य रोगान्प्रबलाभिहन्यात् ।
कासक्षयारोचकमेहगुल्ममर्शांसि चोग्रान्यग्रहणीप्रदोषान् ॥६०॥