गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

५२ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ तैलाधिकार
च्युतांश्च केशान्पतितांश्च दन्तानाबद्धमूलांश्च दृढीकरोति ।
सुपर्णदृष्टिप्रतिमं च चक्षुर्बाहोर्बलं चाभ्यधिकं करोति॥२३६।
दन्तरोगे बकुलाद्यं तैलम् ।
बकुलस्य फलं लोध्रं बला वल्ली कुरण्टकम् ।
चतुरङ्गुलबब्बूलवाजिकर्णारिमेदकम् ॥ २३७ ॥
एषां कल्ककषायाभ्यां तैलं पक्वं मुखे धृतम् ।
स्थैर्यं करोति दन्तानां चलतां नावनेन च ॥ २३८ ॥
दन्तरोगे नीलसहचराद्यं तैलम् ।
तुलां धृतां नीलसहाचरस्य संक्षुद्य द्रोणे श्रपयेज्जलस्य ।
दत्त्वा चतुर्थावशेषेन तेन तैलं पचेदर्धपलग्रयुक्तैः ॥ २३९ ॥
कल्कैरनन्ताखदिरेरिमेदजम्ब्वाग्रयष्टीमधुकोत्पलानाम् ।
तत्तैलमाश्वेव धृतं मुखेन स्थैर्यं द्विजानां चलतां विदध्यात्२४०
मुखरोगे इरिमेदाद्यं तैलम् ।
इरिमेदत्वक्पलशतमभिनवमापोथ्य खण्डशः कृत्वा ।
तोयाढकैश्चतुर्भिर्निष्क्वाथ्य चतुर्थशेषेण ॥ २४१ ॥
क्वाथेन भिषङ्मतिमान् तैलस्यार्धाढकं शनैर्विपचेत् ।
कल्कैरक्षसमानैर्मञ्जिष्ठारोध्रमधुकानाम् ॥ २४२ ॥
इरिमेदखदिरकट्फललाक्षान्यग्रोधमुस्तसूक्ष्मैला- ।
कर्पूरागुरुपद्मकलवङ्गकङ्कोलजातीफलानाम् ॥ २४३ ॥
पत्तङ्गमैरिकवराङ्गगजकुसुमधातकीनां च ।
सिद्धं भिषग्विद्ध्यादिदं मुखोत्थेषु रोगेषु ॥ २४४ ॥
परिशीर्णदन्तविद्रधिसौषिरशीताददन्तहर्षेषु ।
कृमिदन्तदरणचलितप्रहृष्टमांसावदीर्णेषु ॥ २४५ ।
मुखदौर्गन्ध्ये च तथा प्रागुक्तेष्वामयेषु वृद्ध्यर्थम् ।
धार्यं मुखेन युक्तेजैन्तुश्च संलेपुकुर्याय ॥ २४६