गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [तैलाधिकारः
कर्णरोगे बृहत्क्षारतैलम् ।
शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गु महौषधम् ॥ २१४ ॥
शतपुष्पा वचा कुष्ठं दारु शिग्रू रसाञ्जनम् ।
मातुलुङ्गरसश्चैव कदल्या रस एव च ॥ २१५ ॥
तैलमेभिर्विपक्तव्यं कर्णशूलहरं परम् ।
बाधिर्यं कर्णनादश्च पूयास्रावश्च दारुणः ॥ २१६ ॥
पूरणादस्य तैलस्य कृमयः कर्णसंश्रिताः ।
क्षिप्रं विनाशं गच्छन्ति कृष्णात्रेयस्य शासनात्॥२१७॥
क्षारतैलमिदं श्रेष्ठं मुखदन्तामयापहम् ।
नेत्ररोगे भृङ्गराजतैलम् ।
भृङ्गरसस्य प्रस्थं तैलात्कुडवं पलं च मधुकस्य ॥ २१८ ॥
क्षीरप्रस्थविपक्वं गतमपि चक्षुर्निवर्तयति ।
केशवृद्धौ द्वितीयं भृङ्गराजाद्यं तैलम् ।
भृङ्गरसत्रिफलोत्पलसारि लोहपुरीषसमन्वितकारि ॥२१९॥
तैलमिदं पच दारुणहारि लुञ्चितकेशघनस्थिरकारि ।
केशवृद्धौ तृतीयं भृङ्गराजतैलम् ।
मार्कवस्वरसभावितगुञ्जाबीजचूर्णपरिपाचिततैलम् ॥२२०॥
मिश्रितं तु त्रुटिजटासुरकाष्ठैः केशवर्धनं वनितायाः ।
बृहद्भृङ्गराजाद्यं तैलम् ।
आनूपदेशजं पुष्टं गृहीत्वा मार्कवं शुभम् ॥ २२१ ॥
प्रक्षाल्य जर्जरीकृत्य रसं तस्य प्रपीडयेत् ।
चतुर्गुणेन तेनैव तैलप्रस्थं विपाचयेत् ॥ २२२ ॥
क्षीरपिष्टैरिमैर्द्रव्यैः संयोज्य मतिमान् भिषक् ।
मञ्जिष्ठा पद्मकं रोध्रं चन्दनं गैरिकं बलाम् ॥ २२३ ॥
रजन्यौ केसरं दारु प्रियङ्गुमधुयष्टिके ।
प्रपौण्डरीकं सौम्यं च पलिकान्यत्र दापयेत् ॥ २२४ ॥