गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२.] गदनिग्रहः ।
स्वर्णक्षीरी प्रियङ्गुश्च कालेयं रक्तचन्दनम् ।
एभिरक्षसमैर्भागैस्तैलप्रस्थं विपाचयेत् ॥ २०३ ॥
अभ्यङ्गाद्राजपत्नीनां ये चान्ये धनिनो नराः ।
तिलकान् पिडकान् व्यङ्गान् नीलिकां मुखदूषिकाम्।२०४
कार्श्यं चापि शरीरस्य दुश्छायां च विवर्णताम् ।
नाशयेदाशु जनयेद्रूपं चाथ मनोहरम् ॥ २०५ ॥
पद्मकेशरवर्णाभं मुखं भवति कान्तिमत् ।
वातरक्ते यष्टीमधुकाद्यं तैलम् ।
मधुयष्ट्याः पलशतं कषाये पादशेषिते ॥ २०६ ॥
तैलाढकं समक्षीरं पचेत्कल्कैः पलोन्मितैः ।
शतपुष्पावरीकुष्ठपयस्यागुरुचन्दनैः ॥ २०७ ॥
स्थिराहंसपदीमांसीद्विमेदामधुपर्णिभिः ।
काकोलीक्षीरकाकोलीतामलक्यर्धिपद्मकैः ॥२०८॥
जीवन्तीजीवकवचात्वक्पत्रनखवालकैः ।
प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठासारिवैन्द्रीवितुन्नकैः ॥ २०९ ॥
चतुष्प्रयोगाद्धन्ति तैलं मारुतशोणितम् ।
सोपद्रवं साङ्गशूलं सर्वगात्रानुगं तथा ॥ २१० ॥
वातासृक्पित्तदाहर्तिज्वरघ्नं बलवर्णकृत् ।
कर्णरोगे लघुक्षारतैलम् ।
शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गु महौषधम् ॥ २११ ॥
शतपुष्पा वचा कुष्ठं दारु शिग्रु रसाञ्जनम् ।
मातुलुङ्गरसश्चैव कदल्या रस एव च ॥ २१२ ॥
तैलमेभिर्विपक्तव्यं कर्णशूलहरं परम् ।
बाधिर्यं कर्णनादश्च पूयास्रावश्च दारुणः ॥ २१३ ॥
कृमयश्च विनश्यन्ति तैलस्यास्य प्रपूरणात् ।
१ अभ्यङ्गपाननस्यबस्तिषु चतुर्षु प्रयोगादित्यर्थः ।
५