गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

आयुर्वेदियग्रन्थमाला । [तैलाधिकारः
बस्तौ पाने तथाऽभ्यङ्गे नस्यकर्मणि भोजने ॥ १९० ॥
यत्र यत्र विधातव्यं तन्मे निगदतः शृणु ।
खञ्जमूकजडत्वे च तिमिरे च तथाऽर्बुदे ॥ १९१ ॥
पक्षाघाते तथाऽऽयामे च्युतभग्नास्थिसन्धिषु ।
विधेयं पृष्ठमग्नेषु हनुमन्याग्रहे तथा ॥ १९२ ॥
स्तम्भकम्पेषु शोषेषु रुजासु विविधासु च ।
ज्वरे च विषमे गुल्मे तथा मारुतशोणिते ॥ १९३ ॥
प्लीहि प्लीहोदरे चैव विद्रधिगृध्रसीषु च ।
क्षीणेन्द्रिया नष्टशुक्रा ये चान्ये षण्ढका नराः ॥ १९४ ॥
भूतोपहतचित्ताश्च शस्यते तेषु नित्यशः ।
व्यापन्नयोनौ वन्ध्यासु पाययेत तदा भिषक् ॥ १९५॥
पुत्रदं परमं प्रोक्तं धन्वन्तरिवचो यथा ।
बालव्याध्याश्वगन्धाख्यं तैलम् ।
अश्वगन्धाशतं क्षुण्णं क्वाथ्य द्रोणे जलस्य च ॥ १९६ ॥
निःस्राव्य विपचेत्तैलं क्षीरं दत्त्वा चतुर्गुणम् ।
कल्कैर्मृणालशालूकबिशकिञ्जल्कमालती- ॥ १९७ ॥
पुष्पैर्ह्रीवेरमधुकवक्रसारिवकैशरैः ।
मेदापुनर्नवाद्राक्षामञ्जिष्ठाबृहतीद्वयैः ॥ १९८ ॥
वचैलापत्रत्रिफलामुस्तचन्दनपद्मकैः ।
पित्तरक्तास्रपान्वातान् रक्तपित्तमसृग्दरम् ॥ १९९ ॥
हन्यात्पुष्टिकारं चैव कृशानां मांसवर्धनम् ।
रेतोयोनिविकारघ्नं भ्रूणदोषापकर्षणम् ॥ २०० ॥
षण्ढानपि वृषान् कुर्यात्पानाभ्यङ्गानुवासनैः ।
कुङ्कुमाद्यं मुखकान्तिदं तैलम् ।
कुङ्कुमं चन्दनं पत्रमुशीरं कमलोत्पले ॥ २०१ ॥
गोरोचना हरिद्रे द्वे मञ्जिष्ठा मधुयष्टिका ।
सारिवास्तोकसद्वाङ्गपत्रपैरिककेशरम् ॥ २०२ ॥