गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । १४
भगन्दरे चित्रकाद्यं तैलम् ।
चित्रकार्कत्रिवृत्पाठामलयूहयमारकान् ॥ १७८ ॥
सुधां वचां लाङ्गलिकां सप्तपर्णं सुवर्चिकाम् ।
ज्योतिष्मतीं च संभृत्य तैलं धीरो विपाचयेत् ॥१७९॥
एतदभ्यञ्जनं तैलं भृशं दद्याद्भगन्दरे ।
शोधनं रोपणं चैव सवर्णकरणं तथा ॥ १८० ॥
गण्डमालायामजमोदाद्यं तैलम् ।
अजमोदा च सिन्दूरं हरितालं निशाद्वयम् ।
क्षारद्वयं फेनयुतं सार्द्रकं सरलोद्भवम् ॥ १८१ ॥
इन्द्रवारुण्यापामार्गकदलीकन्दकैः समैः ।
एभिः सार्षपकं तैलमजामूत्राष्टयोजितम् ॥ १८२ ॥
मृद्वग्नौ पाचयेदेतत्स्नुह्यर्कक्षीरसंयुक्तम् ।
अजमोदादिकं तैलं गण्डमालां व्यपोहति ॥ १८३ ॥
आमां विदग्धां तु पचेत्पक्वां चैव विशोधयेत् ।
रोपणं मृदुभावं च तैलेनानेन कारयेत् ॥ १८४ ॥
वातव्याधावश्वगन्धाद्यं तैलम् ।
मूलानि चाश्वगन्धायाः शतं स्यात्खण्डशः कृतम् ।
द्विद्रोणेऽपां पचेत्क्वाथमष्टभागावशेषितम् ॥ १८५ ॥
तैलाढकं समावाप्य क्षीरं दद्याच्चतुर्गुणम् ।
एतत्समालोड्य पचेत्कल्कांश्चेमान् समावपेत् ॥१८६॥
तगरं शतपुष्पां च मुस्तं व्याघ्रनखं त्वचम् ।
मधुकं शृङ्गवेरं च पृश्निपर्णीं बलां स्थिराम् ॥ १८७ ॥
रास्नां पुष्करमूलं च भूतीकं सपुनर्नवम् ।
मञ्जिष्ठां नलदं पत्रं द्र्रवन्तीं सुरसां वचाम् ॥ १८८ ॥
श्वदंष्ट्रां च मृणालं च वयःस्थां बहुपुत्रिकाम् ।
श्लक्ष्णपिष्टार्धपलिकान् दत्त्वा गर्भे विपाचयेत् ॥१८९॥
तत्सिद्धमविदग्धं च ततः समवतारयेत् ।