गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । ३५
वातव्याधौ प्रसारणीतैलम् ।
समूलपत्रामुत्पाट्य जातसारां प्रसारणीम् ।
कुट्टयित्वा पलशतं कटाहे समधिश्रयेत् ॥ ३३ ॥
वारिद्रोणसमायुक्तं चतुर्थांशावशेषितम् ।
कषायसममात्रं तु तैलमत्र प्रदापयेत् ॥ ३४ ॥
दध्नस्तथाऽऽढकं दत्वा द्विगुणैश्चाम्लकाञ्जिकैः ।
यवक्षारपले द्वे च सैन्धवस्य पलद्वयम् ॥ ३५ ॥
द्वे पले पिप्पलीमूलाच्चित्रकस्य पलद्वयम् ।
एतत्सर्वं समालोड्य शनैर्मृद्वग्निना पचेत् ॥ ३६ ॥
एतदभ्यञ्जनं श्रेष्ठं नस्यकर्मणि शस्यते ।
पाने बस्तौ च दातव्यं न क्वचित्प्रतिहन्यते ॥ ३७ ॥
अशीतिर्वातरोगाणां तैलमेतद्व्यपोहति ।
गृध्रसीं सास्थिभङ्गां च मन्दाग्नित्वं च नाशयेत् ॥ ३८ ॥
अपस्मारमथोन्मादं विद्रधिं मन्दगामिताम् ।
त्वग्गताश्चापि ये वाताः शिरासन्धिगताश्च ये ॥ ३९ ॥
जानुगुल्फगताश्चैव पादपृष्ठगतास्तथा ।
अश्वं वा वातसंभग्नं नरं वा जर्जरीकृतम् ॥ ४० ॥
सर्वान् प्रशमयत्येतत्तैलमात्रेयपूजितम् ।
इन्द्रियैश्वर्यजननं वन्ध्यानां च प्रजाकरम् ॥ ४१ ॥
एतेनान्धकवृष्णीनां बहुच्छत्रं कुलं कृतम् ।
प्रसारणीतैलमिदं बलमांसविवर्धनम् ॥ ४२ ॥
धन्यं प्रजाकरं श्रेष्ठं वृद्धकालेऽपि सेवितम् ।
पङ्गुः पीठसर्पी वा पीत्वैतत्सं प्रधावति ॥ ४३ ॥
द्वितीयं प्रसारणीतैलम् ।
प्रसारण्याः पलाशतं बलामूलार्धमाषिकम् ।
शतावर्यह्वगन्धा च शतपुष्पा पुनर्नवा ॥ ४४ ॥
भङ्गी दशमूलं च चित्रको मदनं शठी ।
CATALOGUED.