गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

पलाशंकान् समापोथ्य जलद्रोणे विपाचयेत् ॥ ४५ ॥
चतुर्भागावशेषं तु कषायमवतारयेत् ।
रास्त्रां शताह्वां मधुकं पिप्पलीं नागरं वचां ॥ ४६ ॥
कुष्ठं हरेणुकां मांसीं प्रियङ्गि्वन्द्रयवान् बिडम् ।
सैन्धवं शृङ्गवेरं च यवक्षारं सचित्रकम् ॥ ४७ ॥
मधूलिकां व्याघ्रनखं पालिकान् श्लक्ष्णपेषितान् ।
पचेत्तैलाढकं पूतमारानालपयोयुतम् ॥ ४८ ॥
एतदभ्यञ्जनं श्रेष्ठं नस्यकर्मानुवासने ।
गृध्रसीमस्थिभङ्गं च ये च मन्दाग्नयो नराः ॥ ४९ ॥
अपस्मारं तथोन्मादं विद्रधिं मन्दगामिताम् ।
त्वग्गतांश्चापि ये वाताः शिरासन्धिंगताश्च ये ॥ ५० ॥
अश्वं वा वातसम्भग्नं नरं वा जर्जरीकृतम् ।
सर्वान् प्रशामयत्येतत्तैलमात्रेयपूजितम् ॥ ५१ ॥
स्थिरीकरणमेतद्धि वलीपलितनाशनम् ।
इन्द्रियाणां बलकरं वर्णौदार्यकरं तथा ॥ ५२ ॥
बल्यं प्रजाकरं श्रेष्ठं वृद्धकालेऽपि सेवितम् ।
पङ्गुर्वाऽप्यथवा खञ्जः पीत्वा तैलं प्रधावति ॥ ५३ ॥
वातरोगे तृतीयं प्रसारणीतैलम् ।
समूलपत्रामुत्पाट्य जातसारां प्रसारणीम् ।
कुट्टयित्वा पलशतं कटाहे समधिश्रयेत् ॥ ५४ ॥
दशमूली बला रास्ना तथा सहचरामृते ।
शतावरी श्वदंष्ट्रा च एरण्डः कपिकच्छुका ॥ ५५ ॥
पृथग्दशपलान् भागांस्तथैव समधिश्रयेत् ।
वारिद्रोणे समायुक्तं चतुर्भागावशेषितम् ॥ ५६ ॥
काञ्जिकसमभागं तु तैलमत्र प्रदापयेत् ।
प्रशस्ते ऽहनि दिने कार्ये नक्षत्रे चापि शोभने ॥ ५७ ॥