गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२१४ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [परिशिष्टे
मदयन्ती बाकुंचिका रोध्रं चैतैस्तु समभागैः ।
तुलसीपत्रं बीजं सणस्य सूर्यभक्ता च ॥ ५० ॥
काकमाचीदारुकयष्टीमधुमार्कवं च सैरेयः ।
एतैर्द्विगुणैः कल्कीकृतैर्बिभीतमज्जतैलं च ॥ ५१ ॥
कल्काच्चतुर्गुणितं, तच्चतुर्गुणोऽथ धात्रीस्वरसः ।
सूर्यातपे विपाच्यं नाम्ना तैलं महानीलम् ॥
पलितादिषु प्रयोज्यं जत्रूर्ध्वगेषु च निपुणतरैः ॥ ५२ ॥
पलिते नील्याद्यं तैलम् ।
नीलीदलं भृङ्गरजोऽर्जुनत्वक् पिण्डीतकं कृष्णमयोरजश्च ।
बीजोद्भवं साहचरं च पुष्पं पथ्याक्षधात्रीसहितं विपाच्य ५३
एकीकृतं सर्वमदः प्रमाय पङ्केन तुल्यं नलिनीभवेन ।
संयोज्य पक्षं कलशे निधाय लौहे दृढे सद्मनि सापिधाने ५४
एतेन तैलं विपचेद्विमृश्य रसेन भृङ्गात्त्रिफलाभवेन ।
आसन्नपाके च परीक्षणार्थं पक्षं बलाकाभवमाक्षिपेच्च ॥ ५५ ॥
भवेद्यदा तद्भ्रमराङ्गनीलं तदा विपक्वं विनिधाय पात्रे ।
कृष्णायसे मासमवस्थितं तदभ्यङ्गयोगात्पलितानि हन्यात् ५६
उरुस्तम्भे द्विपञ्चमूल्याद्यं तैलम् ।
द्वे पञ्चमूल्यौ त्रिफला चित्रको देवदारु च ।
एकाष्ठीला त्वपामार्गः श्रेयसी वायसी सुधा ॥ ५७ ॥
काला भार्गी पृथकपर्णी सुवहा मदयन्तिका ।
विशल्योशीरकाश्मर्यहिंस्रादावस्तथाऽम्लिका ॥ ५८ ॥
चिरबिल्वो विशोकश्च बला चांशुमती तथा ।
पयस्या पीलुपर्णी च संगुडूची शतावरी ॥ ५९ ॥
एषां पञ्चपलान् भागान् जलद्रोणेषु सप्तसु ।
अष्टभागावशेषेण पचेत्तैलं शनैः शनैः ॥ ६० ॥
कुष्ठं च शतपुष्पा च चित्रकव्यूषणं वचा ।
देवदार्वगरु श्रेष्ठं विडङ्गं मुस्तमेव च ॥ ६१ ॥