गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

तैलाधिकारः २.] गदनिग्रहः । २१३
शृङ्गीजटाह्वयुतैः खलु कल्कितैश्च ।
गोदुग्धयुक्त कटुकतैलमिदं विपक्वं
ख्यातं निहन्ति सहसा विविधा रुजश्च ॥ ३९ ॥
ज्वरे लाक्षादिकं तैलम् ।
लाक्षारससमं तैलं तैलान्मस्तु चतुर्गुणम् ।
अश्वगन्धानिशादारुकौन्तीकुष्ठान्जचन्दनैः ॥ ४० ॥
मूर्वारोहिणिकासस्त्रातादाडमधुकैः सह ।
सिद्धं लाक्षादिकं नाम तैलमभ्यञ्जनादिभिः ॥ ४१ ॥
सर्वज्वरविषोन्मादश्वासापस्मारकासनुत् ।
यक्षराक्षसभूतघ्नं गर्भिणीनां च शस्यते ॥ ४२ ॥
पित्तज्वरेण तीव्रेण दह्यमानस्य देहिनः ।
प्रवातमन्दिरस्थस्य कुर्याच्छीतामिमां क्रियाम् ॥ ४३ ॥
अन्वासनं तैलम् ।
पिप्पली पौष्करं मूलं शतपुष्पा वचा शठी ।
यष्ट्याह्नं देवदारुश्च चित्रको मदनात्फलम् ॥ ४४ ॥
बिल्वं कुष्ठं च कल्केन तैलात्पादांशकेन हि ।
तैलतो द्विगुणं क्षीरं दत्त्वा मृद्वग्निना पचेत् ॥ ४५ ॥
एतदन्वासनं नाम गुदस्रावं प्रवाहिकाम् ।
गुदव्यथां पुरीषस्य प्रवृत्तिं च पुनः पुनः ॥ ४६ ॥
वङ्क्षणस्यावरोधं च मलोरोधं कटिग्रहम् ।
निहन्ति वातजान् रोगान् दीपयत्यपि चानलम् ॥ ४७
महानीलं तैलम् ।
ककुभस्य श्रीपर्ण्याः पुष्पं जम्बूफलं प्रियङ्गुश्च ।
मञ्जिष्ठा त्रिफलागरुमदनफलं चित्रकञ्चैव ॥ ४८ ॥
नीलोत्पलमृणालकबीजककर्दमकनील्यश्च ।
मञ्ज्ञातः स्रोतोञ्जनमाम्रास्थिकासीसपौण्डरीकं च ॥ ४९