गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१२८ आयुवेर्दीयग्रन्थमाला । [गुटिकाधिकारः
वातव्याधौ रसोनपिण्डः ।
पलं शतं रसोनस्य तिलस्य कुडवं तथा ।
हिङ्गु त्रिकटुकं क्षारौ द्वौ पञ्चलवणानि च ॥ २८५ ॥
शतपुष्पा वचा कुष्ठं पिप्पलीमूलचित्रकौ ।
अजमोदा यवानी च धान्यकं चापि बुद्धिमान् ॥२८६॥
प्रत्येकं च पलं चैषां सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ।
घृतभाण्डे दृढे चैव स्थापयेद्दिनषोडशम् ॥ २८७ ॥
प्रक्षिप्य तैलमार्णीं च प्रस्थार्धं काञ्जिकस्य च ।
खादेत्कर्षप्रमाणं च तोयं मद्यं पिबेदनु ॥ २८८ ॥
आमवाते तथा वाते सर्वाङ्गैकाङ्गसंश्रिते ।
अपस्मारेऽनले मन्दे कासे श्वासे गलेषु च ॥ २८९ ॥
सोन्मादे वातसंग्रहे शूले शत्रुषु शस्यते ।
वातव्याधौ बृहल्लशुनपिण्डः ।
चव्यचित्रकतालीसं यवनी धान्यकं वचा ।
अजमोदाऽश्वगन्धा च दाडिमं चाम्लवेतसम्॥ २९०॥
रास्त्राग्रन्थिविडङ्गाहमभयाजीरकद्वयम् ।
क्षारद्वयसमायुक्तं लवणत्रयसंयुतम् ॥ २९१ ॥
शतमूली बलं कुष्ठं व्योषं पूतीकरञ्जकम् ।
शतपुष्पाऽजगन्धा च शठी रामठसंयुतम् ॥ २९२ ॥
निस्तुषं लशुनं कृत्वा द्रव्याणां च चतुर्गुणम् ।
घृतेन मिश्रितं पिण्डमक्षमात्रं तु भक्षयेत् ॥ २९३ ॥
आढ्यवाते हनुस्तम्भे मन्यास्तम्भे गलग्रहे ।
कोष्ठशीर्षगते वाते सर्वाङ्गानिलसंग्रहे ॥ २९४ ॥
तूनीप्रतूनीगुल्मेषु सप्तस्वेव क्षयेषु च ।
क्रमिकोष्ठापहारी च अशीतिपवनापहः ॥ २९५ ॥
क्षीराहारो भवेच्चात्र मांसाहारोऽथवापि वा ।
पुरुषः स्निग्धदेहस्तु स्नेहमत्स्यसमग्रतः ॥ २९६ ॥