गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१०४ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ गुटिकाधिकारः
अम्लैश्र्च मद्यैः पातव्या घृतेन पयसा तथा ।
एषा काङ्कायनेनोक्ता गुटिका गुल्मनाशिनी ॥ १५ ॥
अर्शोहृद्रोगशमनी कृमीणां च विनाशिनी ।
गोमूत्रयुक्ता शमयेत्कफगुल्मं चिरोत्थितम् ॥ १६ ॥
क्षीरेण पित्तगुल्मं च मद्यैरम्लैश्च वातिकम् ।
त्रिफलारसमूत्रैश्च नियच्छेत्सान्निपातिकम् ॥ १७ ॥
रक्तगुल्मे च नारीणामुष्ट्रीक्षीरेण पाययेत् ।
गुल्मे निकुम्भाद्या गुटिका ।
निकुम्भरजनीपाठात्रिकटुत्रिफलाग्निकाः ।
बाला वृक्षकबीजं च चूर्णं स्यादनवो गुडः ॥ १८ ॥
पथ्याभिसहितं चूर्णं गवां मूत्रयुतं पचेत् ।
घनीभूतं तु गुटिकां कृत्वा खादेद्युक्तवान् ॥ १९ ॥
गुल्मप्लीहाग्निसादांस्ता नाशयेयुरशेषतः ।
हृद्रोगं ग्रहणीदोषं पाण्डुरोगं च दारुणम् ॥ २० ॥
विड्बन्धेऽभयावटकाः ।
पथ्याकटुत्रिकविडङ्गलत्वगेलाः
सग्रन्थिकाः सचविकामलकाः समस्ताः ।
अक्षौ त्रिवृद्धवजटाचरणांघ्रिभागा
दन्त्याश्च षड्गुणसितामधुमोदकाः स्युः ॥ २१ ॥
विद्भेदनाय सुकुमारतराः सुहृद्याः
प्रोक्ताः प्रगाढतरविड़्भिधिकारिणस्ते ।
तावद्विरेचनकरा न भवन्ति याव-
देभिरतः पिबति वारि नरः सुखोष्णम् ॥ २२ ॥
हृद्रोगगुल्मगुदजश्वयथुप्रमेह-
पाण्डामयोदरविकारभगन्दरघ्नाः ।
स्थौल्याम्लवातविकृतिप्रशमार्थमेते-
श्चूर्णा इमिराग्निरभयावटकाः प्रदिष्टाः ॥ २३ ॥