द्रव्यगुण विज्ञान (शास्त्रीय औषधीय वनस्पतियों का महाकोश)

द्रव्यगुणः। १११
हृद्यः प्रवाहिकाटोपदुर्नामानिलशोधनुत् ।
वक्कसो हृतसारत्वाद्विष्टम्भी वातकोपनः ॥ ९ ॥
शीधुः पित्तानिलहरः श्लेष्मस्नेहविकारहा ।
मेदःशोथोदरार्शोघ्नो वल्यः पक्वरसो मतः ॥ १० ॥
जरणीयो विबन्धघ्नः स्वरवर्णविशोधनः ।
लेखनः शीतरसिको हितः शोफोदरार्शसाम् ॥ ११ ॥
गौड़ः शीधुः कषायः स्यात् स्वादुः पाचनदीपनः १२
शार्करो मधुरो हृद्यो दीपनो वस्तिशोधनः ।
वातघ्नो मधुरः पाके रुच्य इन्द्रियबोधनः ॥ १३ ॥
शीधुर्मधूकपुष्पोत्थो विदाह्यग्निवलप्रदः ।
रूक्षः कषायः कफहा वातपित्तप्रकोपणः ॥ १४ ॥
जगलो भक्तकिण्वकिक्ककृतः सुरा तस्या गुणमाह ग्राह्येति
॥ ८ ॥
भेदकगन्धद्रव्यविक्रियमाणवक्कसगुणमाह हृद्य इति ॥ ९ ॥
पक्केक्षुरसकृतशीधुगुणमाह शीधुरिति। पक्वरसः कथितेक्षु-
रसेषु यः क्रियते ॥ १० ॥
अपक्केक्षुरसकृतशीधुगुणमाह जरणीय इति। शीतरसिको-
ऽपक्केक्षुरसकृतः ॥ ११ ॥
गुड़कृतशीधुगुणमाह गौड़ इति ॥ १२ ॥
शर्कराकृतशीधुगुणमाह शार्कर इति। इन्द्रियबोधन इन्द्रि-
यपाटवजनकः ॥ १३ ॥
अयन्तु न गुड़योनिः ॥ १४ ॥