दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

८६ दत्तकमीमांसा।
स्त्रिभिस्त्रिभिः षड्भिर्वा सह प्रतिग्रहीत्रादीनां योजनं कुर्युः
प्रतिग्रहोतुः पितुर्ये यावन्तः पितृवर्गाः त्रयः षड् वा तेषां
सर्वेषां स्वपुत्रकर्त्तृके दत्तकसपिण्डीकरणे देवतात्वबोधनाय स्वकी-
यत्वविशेषणोपादानं । ततश्च प्रतिग्रहीतृपितॄणां मध्ये त्रयाणां
षण्णां वा दत्तकसपिण्डीकरणे देवतात्वप्राप्तौ विशेषमाह द्वाभ्या-
मिति । त्रिषु पितृषु द्वाभ्यां षट्सु चतुर्भिः । एवं दत्तकपौत्राः
स्वपितृसपिण्डीकरणं स्वपितामहप्रतिग्रहीतुः त्रयाणां पितॄणां
मध्ये एकेन प्रतिग्रहीतुः पित्रा द्व्यमुष्यायणत्वे द्वाभ्यां पिता-
महप्रपितामहाभ्याञ्च सह कुर्युः । अमुमेव न्यायं दत्तकतत्पुत्र-
योरप्यतिदिशति तत् सममिति । तत् सपिण्डीकरणं दत्तकतत्-
न जनकस्य पित्रादीनां स्वकीयत्वविशेषणेन तद्व्यावर्त्तनात् । तत-
श्चेति।—दत्तककर्त्तृकसपिण्डीकरणे प्रतिग्रहीतुः पित्रादीनां त्रयाणां
देवतात्वात् । प्रतिग्रहीतृपितॄणामिति ।—दत्तकस्य प्रतिग्रहीतुः पितॄणा-
मित्यर्थः । त्रयाणां चौरसत्वे शुद्धदत्तकत्वे च त्रयाणां षण्णां द्व्यमुष्या-
यणत्वे षण्णामित्यर्थः । दत्तकसपिण्डीकरण इति ।—दत्तकरूपपितुः
सपिण्डीकरणे तत्पुत्रकर्त्तृके इत्यर्थः । द्वाभ्यामितीति ।—दत्तकस्य प्रति-
ग्रहीतुः पितृपितामहाभ्यां द्वाभ्यामित्यर्थः । तथाच दत्तकपुत्रकर्त्तृक-
दत्तकसपिण्डीकरणं दत्तकप्रतिग्रहीतुः पितृपितामहाभ्यां द्वाभ्या , प्रति-
ग्रहीत्रा च एवं त्रिभिर्योजयेत् । चतुर्भिरिति ।—दत्तकस्य प्रति-
ग्रहीतु पितृपितामहाभ्यां जनकस्य पितृपितामहाभ्यां सहचतुर्भि-
रित्यर्थे । तथा च दत्तकसपिण्डनं तत्पुत्रः प्रतिग्रहीतुः पितृपिता-
महाभ्यां जनकस्य पितृपितामहाभ्यां प्रतिग्रहीत्रा जनकेन च एवं षड्-
भिर्योजयेत् । दत्तकपौत्रा इति ।—स्वपितुः सपिण्डीकरणे दत्तकरूप-