दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

पुत्रत्वापादकक्रिययैव दत्त्रिमस्य प्रतिग्रहीतृधने स्वत्व तत्सगोत्रत्वञ्च
भवति। दातृधने तु दानादेव पुत्रत्वनिवृत्तिद्वारा दत्त्रिमस्य स्वत्व-
निवृत्तिर्दातृगोत्रनिवृत्तिश्च भवतीत्युच्यते इति चन्द्रिकाकारः।
ननु मनुवचनात् जनकगोत्रनिवृत्तावपि प्रतिग्रहीतृगोत्रप्राप्तौ
कि मानमित्यत आह वृद्धमनुः। दत्तक्रीतादिपुत्राणां बीजवत्तुः
सपिण्डता। पञ्चमी सप्तमी तद्वत् गोत्रं तत्पालकस्य चेति। दत्त-
क्रीतादिपुत्राणां बीजवत्तुर्जनकस्य सपिण्डतास्त्येव दानादिनापि
सा न निवर्त्तते तस्या अवयवान्वयरूपतया यावत् शरीरं दुरप-
नेयत्वात्, एनेनावयवान्वय एव सापिण्ड्यं न पिण्डान्वय इत्युक्तं
भवति पिण्डान्वयस्य व्यपैति ददतः स्वधेत्यपगममात्रावगमात्। सा च
सपिण्डता कियतीत्यपेक्षायामाह पञ्चमी सप्तमीति। पञ्चानां पूरणी
पञ्चमी पञ्चपुरुषपर्यन्तेत्यर्थः, एवं सप्तमी।
गोतमोऽपि। ऊर्ध्वं सप्तमात् पितृबन्धुभ्यो बीजिनश्च मातृ-
बन्धुभ्यः पञ्चमादिति। अत्र बीजिग्रहणं दत्तकाद्युत्पादकानां
सर्वेषामपि संग्रहार्थं न केवलं क्षेत्रजोत्पादकस्यैव। य एतेऽभिहिताः
दत्तक्रीतादिपुत्राणामिति। पञ्चमी सप्तमीति। —मातृपितृकुला-
भिप्रायेण मातृपितृसम्बन्धा आसप्तमादविवाह्या कन्या भवन्ति व्या-
पञ्चमादन्येषामिति सुमन्तुवचने सप्तमात् पितृबन्धुभ्यो बीजिनः मातृ-
बन्धुभ्यश्च पञ्चमादिति वक्ष्यमाणगौतमवचनेन चैकमूलत्वात्। येषान्तु
सप्तमी पञ्चमीति एकपक्षेऽपि मुख्यगौणभावेन वर्णयन्ति। स्वाङ्गात्तु
पञ्चम्यधिकदोशाय इति वदन्ति। मातृपितृसम्बन्धा आसप्तमादवि-
वाह्या कन्या भवन्ति व्यापञ्चमादन्येषामिति सुमन्तुवचनात्। अपरे तु