सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

Dattaka Mimansa of Nanda Pandita on Hindu Adoption Law

नन्दपण्डित (अनुवादक: जे. सी. सी. सदरलैण्ड) द्वारा

DevanagariHindipublished191 पृष्ठ

पृष्ठ 47, कुल 191 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 47

Here is the line-by-line transcription of the Sanskrit text from the page of Dattaka Mīmāṁsā:

दत्तकमीमांसा । ४८
मेवेति वाच्यं तदपि न, वाक्यभेदापत्तेः, दौहित्रस्य त्रैवर्णिकेषु विक-
ल्पापत्तेश्च । अट्टूरबान्धवत्वेन प्राप्तत्वात् शूद्राणामेवेति नियमेन
निषिद्धत्वात् ।
यदा शूद्राणामेवेति नियमेन दौहित्रस्य त्रैवर्णिकेषु निषेधः
सिध्यति । त्रैवर्णिकानां भागिनेय एव न भवतीति नियमेन दौहि-
त्रस्य प्राप्तिश्च सिद्ध्यतीति [विकल्पः । किञ्च शब्दविधया प्रामाण्ये
पूर्ववाक्ये किं नियमः परिसङ्ख्या वा स्यात् । कथं नियमः कथञ्च
परिसङ्ख्या । दौहित्रभागिनेयावेव शूद्राणामिति नियमः पक्षे
ब्राह्मणादीनां भागिनेयमात्रस्य पुत्रीकरणनिषेधः, दौहित्रो भागिनेय-
श्चेत्यत्र दौहित्रभागिनेयशब्दश्रवणात् ब्राह्मणादित्रये नास्तीत्यत्रापि
भागिनेयशब्दव्यञ्जनादिति भावः, तथाच वाक्यद्वयं नैकवाक्यतानि-
षद्धितं । दूषयति तदपि नेति । वाक्यभेदापत्तेः ।—नचैतदिष्यते 'सम्-
भव्येकवाक्यत्वे वाक्यभेदोन चेष्यते, इति न्यायविरोधात् । मुने-
र्दौहित्रपदश्रवणात् वाक्यद्वयमस्तु का क्षतिरित्यत दौहित्रस्येति ।
विकल्पं दर्शयति अट्टूरबान्धवेत्यादिना शूद्राणामेवेति नियमेन त्रैव-
र्णिकेषु दौहित्रस्य निषेधात् वैदिकप्रमाणत्वेनोभयोस्तुल्यबलत्वात्
तुल्यबलविरोधे विकल्प इति न्यायावकाशात् ।
ननु दौहित्रभागिनेयौ शूद्राणामेवेति नियमेन ब्राह्मणादीना-
मुभयोर्निषेधप्राप्तौ भागिनेयमात्रस्य निषेधार्थं ब्राह्मणादित्रये नास्ती-
त्यस्य वाक्यस्य सार्थक्ये क विकल्पस्यावसर इत्याह यदेति । 'पूर्ववाक्ये'
दौहित्रो भागिनेयश्चेति पूर्ववाक्ये इत्यर्थः । विधिपरिसङ्ख्ययोः
शरीरमाह दौहित्रभागिनेयावेवेति । नियम इति ।—पक्षे प्राप्तस्या-
प्राप्तपक्षान्तरप्रापणं नियम इति लक्षणत्वात् । परिसंख्यामाह पक्ष