दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

पुत्त्रीकरणे, गोत्ररिक्थे जनयितुर्न भजेद्दत्त्रिमः सुत इति मानवं
दत्तक्रीतादिपुत्त्राणां बीजवप्तुः सपिण्डता । पञ्चमी सप्तमो .
तद्गोत्रं तत्पालकस्य चेति बृहन्मानवं वचःप्रमाणं । सोऽयं मुख्यः
कल्पः, तदसम्भवेऽनुकल्पमाह तदभावेऽसपिण्डे वेति । तेषां स-
पिण्डानाम्भावेऽसपिण्डोऽपि पुत्त्रीकार्य्यः । 'असपिण्डाः' सप्तम-
पुरुषवद्भिर्भूताः असम्बन्धिनश्च, तेऽपि द्विविधाः समानगोत्रा
असमानगोत्राश्चेति । तत्रापि पूर्व्वोदाहृतमेव वचनं प्रमाणम् ।
नीच तथैव च । एवमुद्वाहयेत् कन्यां न दोषः शाकटायनः । तृती-
याम्बा चतुर्थीम्बा पञ्चम्योभयोरपि । असपिण्डा च या मातुरसगोत्रा च
या पितुः । सा प्रशस्ता द्विजातीनां दारकर्मणि मैथुने । या तु देशानु-
रूपेण कुलमार्गेण चोद्वहेत् । निर्व्व स व्यवहार्य्यः स्यादेतदेव प्रतीयत ।
इति चतुर्विंशतिमतीयात् । सप्तमादूर्द्ध्वंमिति मुख्यः कल्पः । तदभावे तु
सप्तमीमितिवचनात् पञ्चमादूर्द्ध्वंमिति मुख्यः कल्पः, तदभावे पञ्च-
मीमिति पञ्चम्यैऽप्ययं सर्व्वमतेनानुकल्प इति केशववैजयन्तीति बोध्यम् ।
मानवमित्यग्रिमेत्यान्वयः । बीजवप्तुः सपिण्डता इत्यनेन चानयो-
र्सप्तमीचविषयत्वं स्पष्टमवगम्यत इति समानगोत्रविषयत्वे गोत्ररिक्थे
जनयितुरित्यादीनामसङ्गतेः । सोऽयं सगोत्रसपिण्ड इत्यर्थः । 'अस-
म्बन्धिनः' सजातीया इत्यर्थः । सर्व्वेषामेव वर्णानां जातिष्वेव नचा-
न्यत इति वचनात् । तेऽपीति—सप्तमपुरुषवद्भिभूता ह्यसम्बन्धिनो-
ऽपीत्यर्थः, अष्टमपुरुषादिसगोत्रसन्ततिपरम्पराः । दौहित्रमातुल-
पुत्रादयस्तु असमानगोत्राः सजातीयाः ह्यसम्बन्धिनः सगोत्रा अपि
सम्भवन्ति । असमानगोत्राः साहजिका एवेत्यर्थः । पूर्व्वोदाहृतेति ।
ब्राह्मणानां सपिण्डेष्वितिवचनम् ।